Besançon

Thành phố đồng hồ bên sông Doubs, pháo đài Vauban di sản thế giới nhìn xuống phố cổ, quanh vùng có Saline hoàng gia Arc-et-Senans và thung lũng sông Loue.

Besançon là thành phố thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté ở miền đông nước Pháp, là tỉnh lỵ tỉnh Doubs, nằm ở chân tây bắc dãy Jura. Sông Doubs uốn quanh đây thành một ansa gần như khép kín hình chữ Ω, khu phố cổ nằm trong ansa này, còn cửa hẹp của ansa được pháo đài do Vauban thiết kế khóa lại. Địa hình này khiến thành phố từ xưa đã là vùng chiến lược quan trọng; năm 2008, các pháo đài được công nhận là di sản thế giới 'Công sự phòng thủ Vauban'. Besançon cũng là kinh đô ngành đồng hồ nước Pháp; đồng hồ thiên văn của Nhà thờ Saint-Jean và Bảo tàng Thời gian trong Cung Granvelle kể lại lịch sử ấy. Nhà văn Victor Hugo và anh em nhà Lumière, những người sáng tạo ra điện ảnh, đều sinh ra ở đây.

Các điểm tham quan tập trung ở khu phố cổ trong ansa: pháo đài, nhà thờ và Cổng Đen nằm ở phía nam; đại lộ nối Cung Granvelle với nhà của Victor Hugo; phía bắc có Bảo tàng Mỹ thuật và Khảo cổ, bảo tàng công cộng lâu đời nhất nước Pháp. Bên kia sông là khu phố cổ Battant và bến Vauban. Đi thuyền trên sông Doubs có thể xuyên qua đường hầm kênh dưới chân núi pháo đài để vòng quanh ansa.

Hai tuyến đi một ngày ngoại ô: về phía tây nam là Saline hoàng gia Arc-et-Senans và Saline Salins-les-Bains (đều là di sản thế giới) cùng thị trấn rượu vang Arbois; về phía đông nam là thung lũng sông Loue, gồm Ornans, Lods và nguồn sông Loue. Xa hơn về phía nam, gần Pontarlier, có lâu đài Joux.

Tháng 5–9 thích hợp nhất cho đi thuyền trên sông, đạp xe và tự lái xe qua thung lũng Loue; mùa đông lạnh hơn nhưng có chợ Giáng sinh. Besançon có ga TGV (Besançon Franche-Comté TGV) và ga Viotte trong trung tâm; từ Paris đi TGV khoảng 2 giờ 40 phút. Trong thành phố đi bộ và xe điện là đủ; ngoại ô nên tự lái xe hoặc đi tàu TER. Nên dành 2–3 ngày. Đừng quên thử phô mai Comté, xúc xích Morteau và rượu vang vàng Jura. Thác Saut du Doubs gần đó thuộc điểm đến Neuchâtel.

Điểm tham quan nổi bật

• Thành lũy Besançon – Pháo đài do Vauban thiết kế, được UNESCO công nhận, đứng trên đỉnh đồi ở khúc uốn sông Doubs, bên trong có ba bảo tàng và một sở thú.
• Nhà thờ chính tòa Saint-Jean và đồng hồ thiên văn – Nhà thờ lớn dưới chân pháo đài, đồng hồ thiên văn thế kỷ 19 gồm hơn 30.000 chi tiết, hiển thị hàng trăm thông tin về thiên văn và thời gian.
• Bảo tàng Mỹ thuật và Khảo cổ Besançon – Bảo tàng công cộng lâu đời nhất nước Pháp, thành lập năm 1694, mở cửa trở lại sau cải tạo năm 2018, bộ sưu tập trải dài từ xác ướp Ai Cập đ…
• Xưởng muối Hoàng gia Arc-et-Senans – Xưởng muối thế kỷ 18 theo mô hình “thành phố lý tưởng” do kiến trúc sư Ledoux thiết kế, bố cục bán nguyệt độc đáo, được UNESCO công nhận là…
• Du thuyền sông Doubs – Đi thuyền vòng quanh ansa sông Doubs, chui qua đường hầm và cửa âu dưới núi pháo đài, từ trên sông ngắm phố cổ và tường thành Vauban.
• Bảo tàng Thời gian – Bảo tàng Thời gian thuộc “thủ phủ đồng hồ” của Pháp, đặt trong dinh thự Granvelle theo phong cách Phục Hưng, trưng bày đồng hồ chính xác và…
• Nhà nơi sinh Victor Hugo – Nơi Victor Hugo chào đời năm 1802, nay là bảo tàng nhỏ giới thiệu các chủ trương về nhân quyền và tự do của ông.
• Porte Noire – Khải hoàn môn La Mã thế kỷ 2 và di chỉ hành lang cột La Mã, minh chứng cho lịch sử Vesontio, tên cổ của Besançon.
• Khu Battant và Bến Vauban – Khu Battant cổ kính bên kia sông Doubs, trồng nho từ xưa, nhìn qua sông đối diện bến Vauban với hành lang thế kỷ 17, là vị trí đẹp nhất để…
• Grande Rue – Phố chính ngàn năm xuyên qua khu phố cổ trong vòng sông, hai bên là các tòa nhà đá vôi xám xanh, sân trong và quán cà phê.
• Công viên Micaud – Vườn kiểu Anh hoàn thành năm 1843, trải dài dọc sông Doubs, nhìn xa thấy pháo đài, là nơi người dân thành phố thư giãn.
• Cité des Arts – Trung tâm nghệ thuật ven sông do Kengo Kuma thiết kế, mái lưới gỗ bao phủ trung tâm nghệ thuật đương đại và nhạc viện.
• Nhà nguyện des Buis – Đài quan sát trên đỉnh núi phía nam pháo đài, có thể đồng thời nhìn xuống khúc sông Doubs, pháo đài Vauban và toàn cảnh khu phố cổ.
• Xưởng muối lớn Salins-les-Bains – Di chỉ sản xuất muối kéo dài hàng ngàn năm, có thể xuống hành lang ngầm thời Trung Cổ xem máy bơm thủy lực khổng lồ, thuộc di sản thế giới.
• Ornans – Quê hương của họa sĩ Courbet, những ngôi nhà cổ xây sát mặt sông soi bóng xuống sông Loue, được gọi là “Venice nhỏ của Franche-Comté”.
• Nguồn sông Loue – Sông Loue tuôn ra từ hang đá vôi cao hơn 30 mét, là một trong những nguồn nước karst ấn tượng nhất vùng Jura.
• Lods – Một trong những “ngôi làng đẹp nhất nước Pháp”, thác nước nhỏ trên sông Loue, xưởng rèn cổ và nhà đá của người trồng nho tạo nên cảnh làng…
• Miroir de Scey – Đoạn sông Loue phẳng lặng như gương, phản chiếu vách núi và tàn tích lâu đài, Courbet từng lấy cảnh này làm đề tài vẽ.
• Hang Poudrey – Được cho là hang động lớn nhất nước Pháp mở cửa cho công chúng, có trình diễn ánh sáng và âm thanh giới thiệu nhũ đá và măng đá.
• Hang động Osselle – Hang động cổ mở cửa đón khách từ thế kỷ 16, nhũ đá nhiều màu và bộ xương gấu hang hoàn chỉnh là điểm nhấn.
• Bảo tàng Nhà cổ Franche-Comté – Bảo tàng nhà dân ngoài trời trên sườn đồi 15 héc-ta, tái dựng hơn ba mươi nông trại truyền thống Franche-Comté được di dời đến, giới thiệu…
• Lâu đài Joux – Pháo đài ngàn năm trấn giữ đèo Jura, lãnh đạo độc lập Haiti Toussaint Louverture từng bị giam và qua đời tại đây.
• Arbois – Thủ phủ rượu vang vùng Jura và quê hương thời thơ ấu của Pasteur, có thể nếm rượu vàng và tham quan nhà của Pasteur.

Ăn uống

• Loiseau du Temps – Nhà hàng địa phương thuộc tập đoàn Bernard Loiseau, mở năm 2023 trong tòa nhạc viện cũ, được Michelin Guide giới thiệu.
• Les Tables d'Antan – Quán ăn kiểu quê vùng Comté, nổi tiếng với khoai tây nướng xúc xích Morteau và bánh vụn phô mai Comté.
• Les Gamins – Néo-bistro do Arnaud Billerey điều hành, thực đơn theo chợ mỗi ngày, được Michelin Guide giới thiệu.
• Le Saint Cerf – Bistro đương đại theo tiêu chuẩn thân thiện môi trường của đầu bếp Xavier Choulet, năm 2021 giành Michelin Green Star…
• Le Manège – Nhà hàng Pháp hiện đại trong nhà ngựa quân sự cũ dưới chân thành, mang đậm hương vị địa phương, set trưa giá phải chăng.

Lịch trình

• Vòng Besançon và Jura: muối, hồ và thác 6 ngày – Xuất phát từ Besançon, vòng quanh thung lũng Loue, các mỏ muối hoàng gia, vùng rượu và thác Jura.