Bethlehem

“Thủ phủ Giáng sinh của Mỹ” ở thung lũng Lehigh, khu phố lịch sử Moravian được UNESCO công nhận, còn lò cao cũ của Công ty Thép Bethlehem đã được cải tạo thành khu văn hóa.

Bethlehem nằm ở miền đông bang Pennsylvania, thuộc thung lũng Lehigh, cách Philadelphia khoảng 90 km và New York khoảng 130 km. Cùng với Allentown và Easton, thành phố tạo thành khu đô thị thung lũng Lehigh. Năm 1741, các tín đồ Moravian gốc Đức lập khu định cư tại đây, và đặt tên thành phố theo nơi Chúa Giêsu chào đời vào đêm Giáng sinh, vì thế thành phố tự nhận là “Thủ phủ Giáng sinh của Mỹ”. Khu phố lịch sử Moravian ở bờ bắc đã được UNESCO công nhận năm 2024. Bờ nam từng là nơi đặt Công ty Thép Bethlehem; sau khi ngừng sản xuất, các lò cao cũ được cải tạo thành Khu văn hóa Steel Stacks, trở thành biểu tượng mới của thành phố.

Có thể chia các điểm tham quan thành ba khu vực. Bờ bắc có khu phố lịch sử (Nhà thờ Moravian Trung tâm, Bảo tàng Moravian, khu công nghiệp thời thuộc địa và phố mua sắm Main Street), phù hợp đi bộ nửa ngày. Bờ nam có Steel Stacks, Bảo tàng Lịch sử Công nghiệp Quốc gia và Resort Wind Creek, phù hợp buổi tối đến ban đêm. Trong bán kính 20–30 phút lái xe có Bảo tàng Crayola Experience ở Easton, Nhà máy đàn guitar Martin ở Nazareth, Công viên Dorney ở Allentown và Sở thú Lehigh Valley, rất hợp với gia đình có trẻ nhỏ.

Bốn mùa rõ rệt: mùa hè nóng ẩm (khoảng 30°C vào tháng 7–8), mùa đông lạnh và có tuyết. Điểm đặc sắc nhất là từ giữa tháng 11 đến tháng 12: chợ Giáng sinh, đèn trang trí trên đường phố và đèn sao Moravian phủ khắp thành phố. Đầu tháng 8 có Musikfest, một trong những lễ hội âm nhạc miễn phí lớn nhất nước Mỹ, với hơn 100 buổi biểu diễn trong mười ngày. Mùa thu tháng 10 lá đỏ ở thung lũng Lehigh cũng rất đẹp.

Di chuyển: Sân bay Quốc tế Lehigh Valley (ABE) cách trung tâm khoảng 10 phút lái xe; từ Bến xe Port Authority ở New York đi xe buýt đường dài khoảng 1,5–2 giờ là tới. Giao thông công cộng trong thành phố hạn chế, nên nên thuê xe. Nên ở lại 1–2 ngày. Vào cuối tuần mùa lễ Giáng sinh, khách sạn rất khan hiếm, nên cần đặt trước.

Điểm tham quan nổi bật

• Khu lịch sử Moravia Bethlehem – Khu định cư do tín đồ Moravia lập năm 1741. Các tòa nhà công cộng xây bằng đá còn được bảo tồn tốt. Năm 2024, khu này được đưa vào danh sác…
• SteelStacks – Khu văn hóa được cải tạo từ cụm lò cao cũ của Công ty Thép Bethlehem, lò cao màu gỉ sắt lên đèn vào ban đêm, là biểu tượng mới của thành ph…
• Nhà thờ Moravia Trung tâm – Nhà thờ Moravia hoàn thành năm 1806, biểu tượng của giáo hội Moravia ở Bắc Mỹ; tháp chuông trắng là trung tâm thị giác của khu phố cổ.
• Khu công nghiệp thời thuộc địa – Di tích công nghiệp thế kỷ 18 bên dòng suối Monocacy, có nhà máy nước đô thị và xưởng thuộc da đầu tiên của nước Mỹ.
• Hiệu sách Moravian – Hiệu sách khai trương từ năm 1745, được coi là một trong những hiệu sách hoạt động liên tục lâu nhất thế giới; còn bán đèn Ngôi sao Moravia…
• Sun Inn – Nhà trọ Moravia mở từ năm 1758, từng đón các nhân vật lập quốc Mỹ như Washington và John Adams lưu trú.
• Bảo tàng Nghệ thuật Trang trí Kemerer – Bảo tàng nghệ thuật trang trí trong khu phố cổ, trưng bày đồ nội thất, đồng hồ, thủy tinh và tranh dân gian của người Đức ở Pennsylvania.
• Chợ Giáng sinh Bethlehem – Sự kiện tiêu biểu của “Thành phố Giáng sinh nước Mỹ”: dạo chợ thủ công trong lều lớn dưới lò cao, thưởng thức món ăn vặt kiểu Đức.
• Bảo tàng Quốc gia Lịch sử Công nghiệp – Bảo tàng đặt trong xưởng sửa chữa điện cũ của Bethlehem Steel, trưng bày động cơ hơi nước và ngành sản xuất thép thời Cách mạng Công nghiệp…
• Cầu Hill to Hill – Cầu vòm bê tông nối khu phố cổ bờ bắc với khu nhà máy thép bờ nam; trên cầu có thể ngắm sông Lehigh và các lò cao xa xa.
• Đại học Lehigh – Đại học nghiên cứu tư thục trên sườn đồi phía nam, có nhà thờ Packer theo kiểu Gothic và khuôn viên lá đỏ thích hợp đi dạo mùa thu.
• Wind Creek Bethlehem – Khu nghỉ dưỡng sòng bạc xây trên đất nhà máy thép cũ, có trung tâm mua sắm, nhà hàng và sân khấu biểu diễn, liền kề SteelStacks.
• Hang động Lost River – Hang đá vôi nhỏ ở thị trấn Hellertown, có dòng suối ngầm, nhũ đá và phòng trưng bày đá quý, thích hợp đưa trẻ em đi.
• Crayola Experience – Khu vui chơi trong nhà của thương hiệu bút sáp màu Crayola dành cho gia đình, có thể xem sản xuất bút sáp, đặt tên cho bút sáp riêng và làm…
• Trung tâm du khách Martin Guitar – Trụ sở hãng Martin Guitar thành lập năm 1833, có thể tham quan dây chuyền sản xuất và xem những cây đàn của các danh ca như Elvis Presley…
• Dorney Park – Công viên giải trí lâu đời ở Allentown, có tàu lượn siêu tốc và công viên nước lớn cùng tồn tại, là điểm đến hot nhất thung lũng Lehigh mùa…
• Vườn thú Thung lũng Lehigh – Vườn thú cỡ vừa trong khu bảo tồn tự nhiên Trexler ở Trexlertown, nơi có thể xem báo tuyết, kangaroo và cho hươu cao cổ ăn ở khoảng cách gầ…
• Bảo tàng Nghệ thuật Allentown – Bảo tàng nghệ thuật quan trọng nhất thung lũng Lehigh, nổi tiếng với bộ sưu tập hội họa châu Âu cổ điển của quỹ Kress và phòng sách Little…
• Bảo tàng Chuông Tự do – Năm 1777, khi quân Anh tiến vào Philadelphia, Chuông Tự do được giấu trong tầng hầm nhà thờ này; bảo tàng có chuông bản sao kích thước thật.

Ăn uống

• Apollo Grill – Quán Mỹ nổi tiếng nhất trên phố Broad St khu phố cổ, có hơn ba mươi món khai vị, thường đứng đầu các bảng xếp hạng.
• Bolete – Nhà hàng Mỹ theo mùa nổi tiếng, nằm trong ngôi nhà đá trạm dịch gần hai trăm năm tuổi ở phía nam thành phố, bếp trưởng…
• Billy's Downtown Diner – Quán ăn đông khách khai trương năm 2000, chỉ phục vụ sáng và trưa, bánh mì Pháp nướng nhiều kiểu và trứng omelet rất đầ…
• Tavern at the Sun Inn – Ăn ở tầng hai của Sun Inn do tín đồ Moravian xây năm 1758, nơi Washington từng nghỉ lại, món ăn mang hương vị thời thuộ…

Lịch trình

• Thác Poconos và thị trấn Jim Thorpe 4 ngày – Từ New York xuyên qua Delaware Water Gap ngắm thác, rồi đến phố cổ Jim Thorpe và khu di sản thế giới Bethlehem