Amritsar

Thánh địa đạo Sikh, Đền Vàng phản chiếu trên hồ thiêng, nhà bếp cộng đồng miễn phí phục vụ hàng vạn người mỗi ngày, buổi chiều có nghi lễ hạ cờ tại biên giới Wagah đầy khí thế.

Amritsar nằm ở phía tây bắc bang Punjab, Ấn Độ, cách Lahore của Pakistan chỉ khoảng 50 km, là thành phố linh thiêng nhất của đạo Sikh. Tên thành phố nghĩa là “hồ nước cam lộ”, lấy từ hồ thiêng ở giữa Đền Vàng. Khu phố cổ xoay quanh Đền Vàng, xung quanh là những khu chợ hẹp và quán ăn lâu đời trăm năm; cách khoảng 30 km về phía tây là cửa khẩu Attari–Wagah, nơi mỗi chiều tối diễn ra nghi lễ hạ cờ giữa Ấn Độ và Pakistan. Khí hậu: thời điểm đẹp nhất là từ tháng 10 đến tháng 3, ban ngày ôn hòa nhưng tháng 12–1 sáng tối lạnh, thường có sương mù dày làm ảnh hưởng đến chuyến bay và tàu hỏa; tháng 4–6 nóng gay gắt có thể lên tới 45℃, tháng 7–9 là mùa gió mùa. Dịp lễ của đạo Sikh vào tháng 11 và lễ Diwali, Đền Vàng sáng rực đèn và cũng là lúc đông người nhất. Khu vực tham quan: ① Quần thể Đền Vàng, gồm Đền Vàng, Akal Takht, nhà bếp cộng đồng, Bảo tàng Trung tâm Sikh và tháp Baba Atal, nên đến cả ban ngày lẫn ban đêm; ② Khu đi bộ quanh Đền Vàng, gồm phố di sản đi bộ, Vườn Jallianwala, Bảo tàng Phân chia, chợ Hall Bazaar và vài quán ăn lâu đời; ③ Phía tây thành phố: Pháo đài Gobindgarh, Đền Durgiana, Vườn Ram Bagh; ④ Ngoại ô: biên giới Wagah, Pul Kanjari, làng Sadda, cùng các thánh địa Sikh phía nam như Tarn Taran, Bir Baba Buddha và Goindwal, và Đầm lầy Harike. Di chuyển: sân bay Amritsar có chuyến bay đến Delhi, Mumbai và các thành phố khác; từ Delhi đi tàu nhanh Shatabdi hoặc Vande Bharat khoảng 5–6 giờ. Trong thành phố dùng xe ba bánh điện, Uber và xe tuk-tuk đặt qua ứng dụng; khu quanh Đền Vàng là khu đi bộ. Nên dành 2–3 ngày. Lưu ý: vào Đền Vàng và mọi đền thờ Sikh đều phải cởi giày, rửa chân, đội khăn (phát miễn phí ở cổng), cấm hút thuốc và uống rượu; xem nghi lễ hạ cờ cần mang hộ chiếu, không được mang túi xách, nên đến trước 2 tiếng; công dân Trung Quốc cần xin visa Ấn Độ trước, chính sách theo thông báo chính thức.

Điểm tham quan nổi bật

• Harmandir Sahib – Nơi thờ phụng thiêng liêng nhất của đạo Sikh; điện chính dát vàng nằm giữa ao thiêng, kinh tụng vang suốt 24 giờ, cảnh đẹp cả ngày lẫn đêm.
• Bếp ăn Langar Guru Ram Das – Một trong những bếp ăn miễn phí lớn nhất thế giới; tình nguyện viên mỗi ngày phục vụ đậu súp và bánh mì dẹt cho hàng vạn người, không phân…
• Jallianwala Bagh – Hiện trường nơi quân Anh năm 1919 tàn sát dân chúng không có vũ khí; tường đạn và giếng liệt sĩ vẫn còn nguyên, là bước ngoặt của phong trà…
• Bảo tàng Phân chia – Bảo tàng đặt trong tòa thị chính cũ, dùng lời kể, hiện vật và ảnh để kể về cuộc di cư và ly tán của hàng triệu người trong cuộc Phân chia Ấ…
• Lễ hạ cờ biên giới Wagah – Mỗi chiều tối, binh sĩ Ấn Độ và Pakistan đứng đối diện trước cổng biên giới, đá chân cao và hạ cờ đồng bộ; khán đài reo hò vang dội.
• Akal Takht – Đối diện con đường dẫn ra Đền Vàng, Akal Takht là nơi có thẩm quyền tối cao của đạo Sikh, do Guru thứ sáu lập nên; mỗi đêm kinh thánh được…
• Bảo tàng Trung tâm Sikh – Bảo tàng miễn phí trên tầng cao cổng bắc Đền Vàng, trưng bày nhiều tranh sơn dầu kể về các Guru Sikh, các liệt sĩ đạo và lịch sử cận đại.
• Gurdwara Baba Atal Rai – Tháp tám cạnh chín tầng ở phía nam Đền Vàng, tưởng niệm con trai của Guru thứ sáu qua đời khi còn trẻ, bên trong có tranh tường Sikh tinh x…
• Phố Di sản – Con phố đi bộ từ tòa thị chính dẫn đến Đền Vàng, với mặt tiền kiến trúc Mughal-Sikh đồng nhất, tượng cưỡi ngựa của Maharaja Ranjit Singh và…
• Chợ Hall Bazaar – Khu phố thương mại cổ bên trong cổng thành thời kỳ thuộc địa Anh, nơi san sát các cửa hàng khăn xếp, khăn choàng thêu, giày da thủ công và…
• Kesar Da Dhaba – Quán chay lâu đời hơn trăm năm, món đậu đen hầm lửa nhỏ suốt đêm, bánh paratha bơ nhiều lớp và pudding gạo đựng trong bát đất là đặc sản.
• Bharawan Da Dhaba – Quán chay trăm năm bên cạnh tòa thị chính, nổi tiếng với Amritsari Kulcha ăn kèm đậu gà và sốt hành chua cay, cùng ly lassi sánh đặc đến mứ…
• Pháo đài Gobindgarh – Pháo đài quân sự Sikh thế kỷ 18, sau khi quân đội rút đi được chuyển thành công viên văn hóa, có bảo tàng vũ khí, biểu diễn dân gian và màn…
• Đền Durgiana – Đền Hindu xây theo bố cục Đền Vàng, nằm giữa hồ thiêng, nổi tiếng với cổng bạc chạm khắc, còn được gọi là “Đền Bạc”.
• Vườn Ram Bagh – Khu vườn kiểu Mughal do Maharaja Ranjit Singh xây dựng, trong vườn có biệt điện mùa hè và phòng tranh toàn cảnh kể về các trận chiến của đế…
• Trường Cao đẳng Khalsa – Trường danh tiếng của cộng đồng Sikh thành lập năm 1892, tòa nhà chính bằng đá sa thạch đỏ theo phong cách Ấn-Saracen đối xứng hoành tráng…
• Đền Mata Lal Devi – Đền Hindu xây theo hình mẫu hang thiêng Vaishno Devi, phải cúi người chui qua hang nhân tạo như mê cung và lội qua đoạn nước.
• Pul Kanjari – Di tích đế chế Sikh gần cửa khẩu Wagah, có cầu nhỏ, hồ tắm và đền thờ do Maharaja xây cho vũ nữ, cũng là chiến địa năm 1971.
• Sadda Pind – Làng văn hóa tái hiện đời sống nông thôn truyền thống Punjab, có thủ công mỹ nghệ, múa hát dân gian, đi xe bò và thưởng thức món ăn quê.
• Ram Tirath – Nơi ẩn tu của đạo sĩ Valmiki theo truyền thuyết và là nơi Sita sinh đôi con trai; hồ thiêng lớn bao quanh đền Valmiki mạ vàng mới xây.
• Tarn Taran – Nơi thờ do Guru thứ năm lập nên, có hồ thiêng lớn nhất trong các đền Sikh, không khí yên tĩnh hơn Đền Vàng.
• Gurdwara Bir Baba Budha Sahib – Nơi thờ tưởng niệm trưởng lão Baba Buddha của đạo Sikh giữa rừng cây, tín đồ dâng hành tây và bánh mỏng để cầu con cái.
• Goindwal Sahib – Trung tâm đầu tiên của đạo Sikh bên sông Beas, giếng bậc thang 84 bậc là thánh địa để tín đồ tắm và tụng kinh.
• Vùng đất ngập nước Harike – Vùng đất ngập nước Ramsar tại nơi hợp lưu của sông Beas và sông Sutlej, mùa đông có hàng vạn chim di cư tụ về, là nơi ngắm chim tốt nhất Pu…

Ăn uống

• Kesar Da Dhaba – Quán chay lâu đời trong phố cổ, thành lập năm 1916, nổi tiếng với cà ri đậu hầm chậm, thali đặc trưng và cơm sữa phirni…
• Makhan Fish and Chicken Corner – Quán nổi tiếng trên đường Majitha từ năm 1962, món chủ lực là cá chiên kiểu Amritsar và gà bơ nướng than.
• Kulcha Land – Quán kulcha được ưa chuộng trên đại lộ Ranjit, nướng kulcha giòn ăn kèm đậu gà, chỉ phục vụ sáng và trưa.
• Beera Chicken House – Quán gà nướng nổi tiếng trên đường Majitha, nổi bật với gà tandoori nướng than hoa, gà bơ xương và bánh naan nhân thịt…
• Giani Punjabi Lassi – Quán lassi lâu đời đối diện Rạp Regent trong khu phố cổ, món đặc trưng là pedha lassi đựng trong cốc đồng.

Lịch trình

• Các thị trấn núi Himachal đến Amritsar 11 ngày – Đi tàu hỏa đồ chơi lên Shimla, rồi lần lượt qua Manali, Dharamshala, Dalhousie và xuống Amritsar.