ไชซัลเมร์
“เมืองสีทอง” ในทะเลทรายทาร์ มีป้อมปราสาทหินทรายสีเหลืองที่ยังมีผู้อาศัยอยู่ และคฤหาสน์แกะสลักอันงดงาม นอนค้างคืนในค่ายกลางเนินทรายซัมด้วยการขี่อูฐ
ไชซัลเมร์ตั้งอยู่ทางตะวันตกของรัฐราชสถาน อินเดีย ลึกเข้าไปในทะเลทรายทาร์ ห่างจากพรมแดนปากีสถานราว 100 กิโลเมตร ในอดีตเป็นเมืองการค้าสำคัญที่กองคาราวานเส้นทางสายไหมต้องผ่าน อาคารในเมืองส่วนใหญ่สร้างจากหินทรายสีเหลืองท้องถิ่น จึงเปล่งประกายสีทองเมื่อต้องแสงแดด ทำให้ได้รับฉายาว่า “เมืองสีทอง” ภูมิอากาศแห้งแล้ง เดือนตุลาคม–มีนาคมเหมาะที่สุด กลางวันอุณหภูมิราว 20 กว่าองศาเซลเซียส กลางคืนอาจลดลงเหลือหลักเดียว ทุกปีในเดือนกุมภาพันธ์มีเทศกาลทะเลทรายที่มีการแข่งอูฐ การประกวดนางงาม และการแสดงดนตรีพื้นบ้าน เดือนเมษายน–มิถุนายนมักร้อนเกิน 40 องศาเซลเซียส จึงไม่แนะนำให้ไป การท่องเที่ยวแบ่งเป็นสามส่วน ได้แก่ เมืองเก่า โดยมีป้อมไชซัลเมร์ซึ่งเป็นมรดกโลกเป็นศูนย์กลาง และสามารถเดินชมพระราชวัง วัดเชน และคฤหาสน์แกะสลักอย่างปัตวอนได้ ชานเมืองมีทะเลสาบกาดิสาร์ บาดาบาค โลดูร์วา และหมู่บ้านร้างกุลธารา ไปทางตะวันตกราว 40 กิโลเมตรคือทะเลทรายซัมและคูหรี การขี่อูฐชมพระอาทิตย์ตกและพักค้างคืนในค่ายถือเป็นประสบการณ์เด่นของที่นี่ ไกลออกไปคือวัดตาโนตมาตาและสมรภูมิลองเกวาลาซึ่งห่างราว 110–120 กิโลเมตร สามารถเช่ารถทัวร์ไปเที่ยวแบบวันเดียวได้ การเดินทาง: สนามบินไชซัลเมร์มีเที่ยวบินจำกัด คนส่วนใหญ่นั่งรถไฟหรือรถบัสจากโจธปุระราว 5–6 ชั่วโมง มีรถไฟกลางคืนจากเดลีและชัยปุระ แนะนำให้พัก 2–3 วัน และรวมการค้างคืนหนึ่งคืนในค่ายกลางทะเลทราย ข้อควรระวัง: อาคารในป้อมบอบบาง การพักนอกกำแพงป้อมจะช่วยรักษาสิ่งแวดล้อมได้ดีกว่า อุณหภูมิกลางวันและกลางคืนในทะเลทรายต่างกันมาก มีผู้ให้บริการขี่อูฐและค่ายพักจำนวนมาก ควรเลือกเจ้าที่มีรีวิวดี
สถานที่เด่น
- ป้อมไจซัลเมร์ – ป้อม “เมืองทอง” สร้างจากหินทรายเหลืองในปี ค.ศ. 1156 บนเนินตริกูฏะ และยังมีชาวบ้านหลายพันคนอาศัยอยู่ภายในกำแพงเมือง
- ปัตวอนกีฮาเวลี – คฤหาสน์ห้าหลังที่เชื่อมต่อกันของเศรษฐีในศตวรรษที่ 19 ผนังหินทรายเหลืองแกะสลักช่องลมและระเบียงลวดลายละเอียด เป็นฮาเวลีที่อลังการที่สุดในไจซั…
- เนินทรายแซม – เขตเนินทรายที่มีชื่อเสียงที่สุดของทะเลทรายทาร์ ขี่อูฐชมพระอาทิตย์ตก ขับจีปขึ้นเนินทราย และนอนค้างคืนในแคมป์เต็นท์ฟังเพลงพื้นบ้าน
- พิพิธภัณฑ์พระราชวังป้อมไจซัลเมอร์ – พระราชวังเจ็ดชั้นในป้อม จัดแสดงอาวุธของราชวงศ์ เครื่องเงิน และภาพจิตรกรรมขนาดเล็ก ดาดฟ้าชมวิวเมืองทองคำได้รอบทิศทาง
- วัดเชนในป้อมไจซัลเมอร์ – วัดเชนเจ็ดหลังที่สร้างต่อเนื่องกันระหว่างศตวรรษที่ 12-16 ทำจากหินทรายสีเหลือง มีลวดลายแกะสลักละเอียดซับซ้อน เป็นสถาปัตยกรรมที่งดงามที่สุดใน…
- ฮาเวลีสาลิมสิงห์ – คฤหาสน์นายกรัฐมนตรีราวปี ค.ศ. 1815 ระเบียงยื่นจากชั้นบนเป็นโดมนกยูงคล้ายเรือลำหนึ่ง มีรูปทรงโดดเด่น
- ฮาเวลีนัตมัล – คฤหาสน์นายกรัฐมนตรีปลายศตวรรษที่ 19 สร้างโดยพี่น้องช่างสองคนที่แบ่งกันทำคนละซีก มีรูปปั้นช้างหินคอยเฝ้าที่ประตู
- ทะเลสาบครีสร – ทะเลสาบเทียมที่สร้างในศตวรรษที่ 14 มีศาลาหินและวัดริมน้ำ ประตูโค้งแกะสลักทิลอนและเงาสะท้อนลงน้ำ
- พระราชวังมันดิรและหอคอยตาเซีย – พระราชวังของราชวงศ์ในช่วงหลัง มีหอคอยทาเซียห้าชั้นที่ช่างมุสลิมสร้างไว้ รูปทรงคล้ายหอกระดาษพิธีมุฮัรรอม สะท้อนการอยู่ร่วมกันของหลายศาสนา
- พราบาฆ – กลุ่มศาลาอนุสรณ์ของราชวงศ์บนเนินทราย มีโดมหินทรายสีเหลืองและกังหันลมไกล ๆ อยู่ในภาพเดียวกัน เป็นจุดชมพระอาทิตย์ตกยอดนิยม
- วยาสฉัตรี – กลุ่มศาลาอนุสรณ์ของพราหมณ์บนเนินเขาทางเหนือของเมืองเก่า เป็นจุดใกล้ ๆ ที่เห็นเงาป้อมตอนพระอาทิตย์ตก
- อมรสาคร – ทะเลสาบและวัดเชนที่แกะสลักประณีตจากศตวรรษที่ 19 พร้อมพระราชวังชานเมืองจากศตวรรษที่ 17 อยู่ระหว่างทางไปลูดูร์วา
- วัดเชนโลทุรวา – เมืองโบราณก่อนการสร้างไจซัลเมร์ วัดเชนพาร์ศวนาถที่สร้างใหม่มีประตูหินแกะสลักละเอียดและรูปต้นไม้ดั่งใจปรารถนา
- กุลธารา – “เมืองผี” ที่กล่าวกันว่าชาวพราหมณ์ปาลีวาลทิ้งหมู่บ้านไปในคืนเดียวและทิ้งคำสาปไว้ มีซากบ้านดินและหินที่ยังคงสภาพสมบูรณ์
- ฟาโรห์คาบา – ป้อมบนเนินเขาเล็ก ๆ ข้างหมู่บ้านร้างของชาวปาลีวาล เมื่อขึ้นไปบนยอดจะเห็นบ้านหินไม่มีหลังคาจำนวนนับร้อยเรียงกันและทะเลทรายเบื้องล่าง
- เนินทรายคูรี – ค่ายทะเลทรายอีกแห่งนอกเหนือจากซัม นักท่องเที่ยวน้อยกว่า มีหมู่บ้านบ้านดินและบรรยากาศกลางคืนในทะเลทรายที่เงียบกว่า
- อุทยานแห่งชาติทะเลทราย – เขตอนุรักษ์ในใจกลางทะเลทรายธาร์ เป็นถิ่นอาศัยของนกโจรแรนด์ที่ใกล้สูญพันธุ์ ละมั่งอินเดีย และนกล่าเหยื่อ เหมาะกับการดูนกและขับรถเจี๊ยบชมสัตว…
- อุทยานซากดึกดำบรรพ์อากัล – แหล่งอนุรักษ์ซากลำต้นไม้กลายเป็นหินจากยุคจูแรสสิกเมื่อราว 180 ล้านปีก่อน ซึ่งเป็นหลักฐานว่าทะเลทรายทาร์เคยเป็นป่าและชายฝั่งทะเลมาก่อน
- พิพิธภัณฑ์สงครามไจซัลเมอร์ – พิพิธภัณฑ์สงครามที่กองทัพบกอินเดียสร้างขึ้น จัดแสดงรถถังที่ยึดได้จากสงครามอินเดีย-ปากีสถานปี 1965 และ 1971 รวมถึงประวัติศาสตร์ยุทธการลองเกว…
- ตโนฏมาตามนเทียร – วัดเทพีใกล้ชายแดนอินเดีย-ปากีสถาน ในสงครามปี 1965 กระสุนปืนใหญ่หลายพันนัดตกลงในเขตวัด แต่ไม่ระเบิดและไม่ถูกตัววัด ปัจจุบันดูแลโดยกองกำลังรั…
- อนุสรณ์สถานสงครามลองเกวาลา – สถานที่ยุทธการลองเกวาลาในสงครามอินเดีย-ปากีสถานปี 1971 คงรักษารถถังปากีสถานที่ยึดได้และป้อมจุดตรวจไว้ และเป็นฉากหลังของภาพยนตร์เรื่อง Border
- พิพิธภัณฑ์มรดกธาร์ – พิพิธภัณฑ์ส่วนตัวขนาดเล็กที่นักวิชาการด้านวัฒนธรรมท้องถิ่นก่อตั้งขึ้น รวบรวมข้าวของชีวิตในทะเลทราย ซากดึกดำบรรพ์ และเครื่องดนตรีพื้นบ้าน
ร้านอาหาร
- ร้านทรีโอ – ร้านบนดาดฟ้าเก่าแก่ริมจัตุรัสคานธี ขึ้นชื่อด้วยแกงแดงเนื้อแพะ มองเห็นป้อมได้ และมีดนตรีสดช่วงเย็น
- ร้านนาตราช – ร้านมังสวิรัติบนดาดฟ้าติดคฤหาสน์ซาลิม ซิงห์ ทาลีรสดี ราคาคุ้มค่า
- ร้านขนมธานราช รันมัล ภาเทีย – ร้านขนมตระกูลเก่าแก่หลายชั่วอายุคนในตลาดภาเทียใกล้ป้อม ขึ้นชื่อด้วยขนมโกตัวตำและคาโชรีหอมหัวใหญ่
- ร้านอิตาเลียนไจซาล – ร้านบนดาดฟ้าหน้าประตูอัคเฮย์โพล ประตูแรกของป้อม เน้นอาหารอิตาเลียน ตอนกลางคืนมองเห็นไฟป้อมสว่าง
- ร้านจันดันศรี – ร้านมังสวิรัติราคาประหยัดที่คนท้องถิ่นนิยม ทาลีราชสถานเติมได้ไม่อั้น และมีขนมหวาน
เส้นทางท่องเที่ยว
- วงเวียนใหญ่ราชสถาน ป้อมปราการและทะเลทราย 16 วัน – วนรอบจากเดลีผ่านเชคาวาตี เมืองทะเลทราย อุทัยปุระ ปุษกร และไจปุระ