Yazd

Thành cổ bằng gạch bùn giữa sa mạc, Di sản Thế giới, nổi bật với đường chân trời tháp bắt gió, tháp Im Lặng và đền lửa Zoroaster, cùng các làng sa mạc xung quanh.

Yazd nằm ở miền trung Iran, kẹp giữa hai sa mạc lớn là Kavir và Lut. Đây là một trong những thành phố có người sinh sống liên tục lâu đời nhất thế giới, đồng thời là nơi tập trung đông nhất tín đồ đạo thờ lửa Zoroaster (Bái Hỏa giáo) của Iran. Khu phố cổ xây bằng gạch bùn và được ghi vào Di sản Thế giới năm 2017. Để chống chọi với cái nóng thiêu đốt và tình trạng thiếu nước, người dân nơi đây đã phát triển tháp bắt gió, hệ thống kênh ngầm và hầm băng. Những tháp bắt gió mọc khắp thành phố tạo nên đường chân trời rất riêng của Yazd.

Các điểm tham quan chính tập trung ở khu phố cổ: Nhà thờ Jameh và lăng Rukn al-Din bên cạnh, mê cung ngõ hẻm khu Fahadan và Nhà tù Alexander, dinh thự Lari, cùng quần thể Amir Chakhmaq và khu chợ ở phía nam khu cổ. Buổi chiều nên lên sân thượng quán cà phê để ngắm hoàng hôn trên đường chân trời tháp bắt gió. Các địa điểm liên quan đến đạo thờ lửa gồm đền lửa Atash Behram và Tháp Im Lặng ở ngoại ô phía nam. Bạn cũng có thể đến vườn Dolat Abad để xem tháp bắt gió cao nhất cả nước, và buổi tối xem màn vật tập Pahlevani tại phòng tập zurkhaneh cổ truyền.

Có hai hành trình một ngày kinh điển. Đi về phía bắc đến Chak Chak, Meybod và làng cổ Kharanaq (khoảng 50–70 km). Hoặc đi về phía nam đến vườn Pahlavanpour ở Mehriz, thành Sar Yazd và nhà thờ Hồi giáo cổ Fahraj, có thể kết hợp ngắm hoàng hôn tại một trại sa mạc. Từ Tehran đi tàu hỏa khoảng 6–7 giờ, từ Isfahan đi xe khách khoảng 4–5 giờ, và Yazd cũng có sân bay nội địa. Thời điểm dễ chịu nhất là tháng 3–5 và tháng 10–11. Mùa hè ban ngày thường vượt 40°C, còn mùa đông ban đêm gần 0°C. Iran có quy định trang phục nghiêm ngặt, phụ nữ cần đội khăn trùm đầu. Nên dành 2–3 ngày.

Điểm tham quan nổi bật

• Thành phố lịch sử Yazd – Cổ thành bằng gạch bùn được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, nhiều tháp bắt gió và ngõ hẻm quanh co. Buổi chiều lên sân thượng quán cà…
• Thánh đường Jameh Yazd – Thánh đường thứ sáu thế kỷ 14, hai tháp minaret ở cổng vào cao khoảng 52 mét, là một trong những tháp cao nhất Iran. Gạch men xanh trên các…
• Quần thể Amir Chakhmaq – Công trình biểu tượng với mặt tiền ba tầng hốc vòm đối xứng, là “danh thiếp” của Yazd. Có thể trả phí nhỏ để lên đỉnh mặt tiền, ngắm quảng…
• Tháp Im lặng – Hai tháp mai táng của đạo Zoroaster trên hai ngọn đồi ở ngoại ô phía nam, trước giữa thế kỷ 20 thi hài được để cho chim kền kền rỉa. Buổi c…
• Vườn Dowlatabad – Khu vườn Ba Tư được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Tháp bắt gió trên đình bát giác cao khoảng 33 mét là tháp bắt gió bằng gạch bùn ca…
• Lăng Seyed Rokn al-Din – Lăng mộ thế kỷ 14 với mái vòm phủ gạch men xanh, rất nổi bật trên mái nhà Old City. Nội thất có hoa văn trang trí tinh xảo.
• Nhà tập Zurkhaneh Saheb A Zaman – Phòng tập thể dục truyền thống đặt trong một bể chứa nước cổ. Buổi tối có biểu diễn thể dục lực sĩ Ba Tư kèm tiếng trống và ngâm thơ.
• Yazd Atash Behram – Đền thờ Zoroastrian thờ ngọn lửa được cho là đã cháy hơn 1.500 năm. Có thể nhìn ngọn lửa thường trực qua tấm kính.
• Bảo tàng Nước Yazd – Bảo tàng kênh ngầm đặt trong ngôi nhà cổ, du khách có thể xuống tận nơi xem dòng nước ngầm thật và tìm hiểu cách thành phố sa mạc lấy nước.
• Nhà tù Alexander – Hai di tích trong khu Fahadan: “nhà tù Alexander” theo truyền thuyết và Lăng Mười Hai Imam từ thế kỷ 11. Đây là điểm bắt buộc khi đi bộ khá…
• Nhà Lari – Dinh thự có sân của gia tộc thương nhân thế kỷ 19, với nhiều tháp hứng gió, cửa gỗ chạm khắc và kính màu. Đây là ngôi nhà điển hình của Yaz…
• Chợ Khan – Chợ truyền thống có mái vòm ở phía nam Old City, nơi bán bánh kẹo Yazd, thổ cẩm thủ công và gia vị. Thứ Sáu hầu hết cửa hàng đóng cửa.
• Thành Narin – Thành đất nung cổ ở trung tâm Meybod, tường đất nện nhiều lớp dựng trên ngọn đồi nhỏ. Lên đỉnh thành có thể nhìn xuống thị trấn ốc đảo giữa…
• Tháp chim bồ câu Meybod – Tháp chim bồ câu hình trụ bằng đất nung thời Qajar, bên trong có khoảng 4.000 ổ chim. Phân chim từng là phân bón quan trọng cho ruộng vườn…
• Hầm băng và lữ quán Shah Abbasi Meybod – Hầm băng mái vòm nhọn, lữ quán Shah Abbasi thời Safavid và trạm dịch cổ tập trung ở một nơi, cho thấy văn hóa trữ băng và trạm dịch Con đườ…
• Chak Chak – Thánh địa hành hương linh thiêng nhất của đạo Zoroaster, gắn trên vách đá hoang sơn. Nước nhỏ giọt trong hang đá, tương truyền là nơi công…
• Kharanaq – Làng đất nung ngàn năm bị bỏ hoang trong thung lũng núi, có tháp minaret lung lay và lữ quán thương đội. Cảnh hoang vu và rất đẹp để chụp ả…
• Vườn Pahlevanpur – Vườn Ba Tư thời Qajar ở thị trấn Mehriz, dòng nước dẫn từ qanat chảy xuyên qua vườn. Được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.
• Thành Saryazd – Pháo đài đất nung giữa sa mạc với nhiều lớp tường thành. Xưa đây là “ngân hàng cổ” để dân làng cất giữ lương thực và tài sản, các kho nhỏ n…
• Thánh đường Hồi giáo Jameh Fahraj – Một trong những thánh đường Hồi giáo cổ nhất còn lại ở Iran, công trình đất nung giản dị thời kỳ đầu Hồi giáo, xung quanh là nơi đặt các tr…

Ăn uống

• Talar Yazd – Quán lâu đời ở Yazd, khai trương năm 1985, nổi tiếng với ash-e shoola và gheymeh yazdi, được cả người dân và đoàn du lị…
• Nhà hàng Silk Road – Nhà hàng trong khách sạn cạnh Thánh đường Thứ Sáu ở phố cổ, đặt trong sân kiểu Qajar, nổi tiếng với món hầm thịt lạc đà…
• Nhà hàng truyền thống Khan-e Dohad – Nhà hàng truyền thống trong dinh thự lịch sử, nổi tiếng với cơm gà tahchin và thịt nướng, không khí được khen nhưng dịc…
• Nhà hàng sân thượng Fooka – Quán cà phê gần Thánh đường Thứ Sáu, có sân thượng nhìn ra tháp gió của phố cổ, phục vụ món Yazd, pizza và tráng miệng