Ngũ Đài Sơn

Đạo tràng của Bồ Tát Văn Thù, đứng đầu bốn ngọn núi Phật giáo lớn. Đi bộ Đại triều đài qua năm đỉnh núi, và các công trình gỗ thời Đường như chùa Phật Quang, chùa Nam Thiền.

Ngũ Đài Sơn nằm ở phía đông bắc huyện Ngũ Đài, thành phố Hân Châu, tỉnh Sơn Tây, cách Thái Nguyên khoảng 230 km và cách Bắc Kinh khoảng 360 km. Tên gọi xuất phát từ năm đỉnh núi bằng phẳng như đài (Đông, Tây, Nam, Bắc, Trung) bao quanh. Đỉnh cao nhất là Diệp Đẩu Phong ở Bắc Đài, cao 3061 m, được gọi là “nóc nhà Hoa Bắc”. Đây là đạo tràng của Bồ Tát Văn Thù, đứng đầu bốn ngọn núi Phật giáo lớn của Trung Quốc, cũng là thánh địa duy nhất nơi Phật giáo Hán truyền và Phật giáo Tạng truyền cùng tồn tại. Năm 2009, Ngũ Đài Sơn được ghi danh Di sản Thế giới với tư cách “cảnh quan văn hóa”. Khu tham quan chính là trấn Đài Hoài nằm giữa vòng năm đỉnh. Các chùa như Hiển Thông, Tháp Viện (Bạch Tháp), Bồ Tát Đỉnh, Thù Tượng, La Hầu đều đi bộ tới được, còn đỉnh Đại Loa nằm trên núi phía đông trấn. Ở ngoại vi, chùa Nam Thiền (năm Kiến Trung thứ 3 nhà Đường, 782) và chùa Phật Quang (năm Đại Trung thứ 11 nhà Đường, 857) là công trình kiến trúc gỗ thời Đường cổ nhất còn tồn tại. Hai chùa nằm lần lượt ở phía tây nam huyện Ngũ Đài và thị trấn Đậu Thôn, cách trấn Đài Hoài khoảng 70 km và 50 km. “Đại triều đài” là tuyến hành hương đi bộ hoặc thuê xe bao xuyên qua năm đỉnh Đông, Bắc, Trung, Tây, Nam.

Khí hậu núi cao lạnh. Trấn Đài Hoài ở độ cao 1700 m, mùa hè nhiệt độ trung bình dưới 20 °C, là nơi nghỉ mát nổi tiếng. Tháng 6–9 là mùa đẹp nhất. Lễ hội chợ la ngựa và pháp hội quanh ngày 15 tháng 6 âm lịch là lớn nhất. Sau tháng 10, gió lớn và trời trở lạnh, đỉnh núi có thể có tuyết. Từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, tuyến Đại triều đài thường bị đóng do tuyết, mùa đông chùa vẫn mở cửa nhưng ít người hành hương. Giao thông: từ Thái Nguyên đi tàu đến ga Ngũ Đài Sơn (huyện Phiền Thị, thị trấn Sa Hà, cách trấn Đài Hoài khoảng 50 km, trước ga có xe buýt) mất khoảng 2–3 giờ. Hoặc đi xe buýt thẳng từ ga Thái Nguyên Đông khoảng 4 giờ. Từ Bắc Kinh tự lái khoảng 5 giờ. Sân bay Ngũ Đài Sơn (Hân Châu) có ít chuyến bay. Trong khu danh thắng có xe buýt và taxi, đi bộ giữa các chùa cũng được. Nên dành 2–3 ngày: một ngày cho các chùa ở trấn Đài Hoài, nửa ngày leo tiểu triều đài Đại Loa, một ngày cho chùa Phật Quang và chùa Nam Thiền. Đi bộ Đại triều đài cần thêm 2–3 ngày.

Lưu ý: phí vào núi mùa cao điểm là 135 tệ, mùa thấp điểm là 118 tệ, cộng thêm phí xe thân thiện môi trường. Đa số chùa ở trấn Đài Hoài miễn phí hoặc có vé 5–10 tệ. Núi cao, tia UV mạnh, chênh lệch nhiệt sáng tối có thể lên đến 15 °C, nên mùa hè cũng cần mang áo khoác chống gió. Trong chùa cấm chụp ảnh tượng Phật, đi vòng quanh tháp ngược chiều kim đồng hồ, bước vào điện không giẫm lên ngưỡng cửa. Có thể dùng bữa chay tại nhà ăn các chùa. Ẩm thực trấn Đài Hoài đặc trưng với nấm Đài, yến mạch và bột đậu. Mùa cao điểm cần đặt phòng trước.

Điểm tham quan nổi bật

• Chùa Hiển Thông – Ngôi chùa lâu đời và có quy mô lớn nhất Ngũ Đài Sơn, được xây dựng dưới niên hiệu Vĩnh Bình thời Đông Hán. Điện Vô Lượng không cột và Đồng…
• Chùa Tháp Viện – Biểu tượng của Ngũ Đài Sơn. Bạch Tháp cao 56,4 m theo kiểu Nepal sừng sững giữa trấn Đài Hoài, bên trong có xá lợi Phật Thích Ca. Đi vòng t…
• Bồ Tát Đỉnh – Chùa hoàng gia trên đỉnh Linh Thứu và là chùa Hoàng Miếu đứng đầu Phật giáo Tây Tạng ở Ngũ Đài Sơn, từng là hành cung của các vua Thanh. Dư…
• Đại La Đỉnh – “Tiểu triều đài”: leo 1080 bậc “Đại Trí Lộ” lên chùa trên đỉnh để lễ Văn Thù của năm phương, tương đương đi trọn năm đỉnh. Từ đây có thể ng…
• Chùa Phật Quang – Chùa Phật Quang, nơi Lương Tư Thành phát hiện năm 1937 điện Đông thời Đường (857), phá tan nhận định “Trung Quốc không còn kiến trúc gỗ đời…
• Ngũ Gia miếu – Ngôi chùa có nhang khói hưng thịnh nhất Ngũ Đài Sơn, thờ Ngũ Long Vương (được gọi là “Ngũ Gia”). Tín đồ đến cầu nguyện và tạ ơn, trước chùa…
• Bắc Đài Diệp Đẩu Phong – Đỉnh núi cao nhất Hoa Bắc (3.061 m), là trung tâm của tuyến hành hương “Đại Triều Đài” qua năm đỉnh, có đồng cỏ núi cao, biển mây và bình m…
• Chùa Thù Tượng – Tổ đình của “chân dung” Văn Thù Bồ Tát, bên trong Đại Văn Thù Điện có tượng Văn Thù cưỡi sư tử Toan Nghê cao 9,87 m và 500 La Hán treo bằng…
• Chùa Nam Thiền – Đại Phật Điện xây năm Kiến Trung thứ 3 (782) là công trình gỗ cổ nhất còn lại ở Trung Quốc, 17 tượng màu thời Đường trong điện vẫn ở nguyên…
• Chùa La Hầu – Chùa Phật giáo Tây Tạng ở trung tâm thị trấn Đài Hoài, nổi tiếng với cơ quan “hoa nở hiện Phật”: xoay đóa sen gỗ chạm, cánh hoa mở ra để lộ…
• Chùa Nam Sơn – Ngôi chùa dựa lưng vào núi ở phía nam thị trấn Đài Hoài, gồm bảy tầng sân xếp chồng, nổi tiếng với chạm khắc đá tinh xảo, được gọi là “kho…
• Chùa Long Tuyền – Chùa nổi tiếng với cổng đá trắng ngọc thời Dân Quốc, các họa tiết chạm rỗng rồng phượng, hoa cỏ và người rất tinh xảo, là tác phẩm tiêu biể…
• Chùa Bích Sơn – Tùng lâm mười phương ở phía bắc thị trấn Đài Hoài, từ xưa đã đón tiếp các tăng nhân vân du bốn phương, trong chùa thờ tượng Phật bằng ngọc…
• Chùa Kim Các – Ngôi chùa lừng danh thời Đường ở phía tây nam thị trấn Đài Hoài, trong điện Đại Bi thờ tượng Thiên Thủ Quan Âm cao khoảng 17 m, là một tron…
• Chùa Trấn Hải – Chùa Phật giáo Tây Tạng ở phía nam thị trấn Đài Hoài, trong chùa có tháp xá lợi của Chương Gia Hô Đồ Khắc Đồ Thế hệ thứ ba thời Thanh, thân…
• Chùa Phổ Thọ – Đạo tràng ni chúng lớn nhất Ngũ Đài Sơn, cũng là nơi đặt Học viện Phật học Ni chúng Ngũ Đài Sơn, kiến trúc hoành tráng và ngay ngắn, không…
• Chùa Viên Chiếu – Ngôi chùa thời Minh nằm phía nam Bồ Tát Đỉnh, có tháp xá lợi của cao tăng Ấn Độ Thất Lợi Sa, ít khách, thuận đường để ghé thăm.
• Động Quan Âm – Chùa hang Phật giáo Tây Tạng ở sườn núi phía đông nam thị trấn Đài Hoài, tương truyền Lục Đời Đạt Lai Lạt Ma Tsangyang Gyatso từng tu hành…
• Đông Đài Vọng Hải Phong – Một trong năm đỉnh Ngũ Đài, cao khoảng 2.795 m, là vị trí tốt nhất để ngắm bình minh và biển mây trên Ngũ Đài Sơn, trên đỉnh có chùa Vọng H…
• Trung Đài Thúy Nham Phong – Một trong năm đỉnh Ngũ Đài, cao khoảng 2.894 m, mặt đỉnh bằng phẳng rộng, có chùa Diễn Giáo, đồng cỏ núi cao và bãi đá biển rộng, có thể nh…
• Tây Đài Quải Nguyệt Phong – Một trong năm đỉnh Ngũ Đài, cao khoảng 2.773 m, tên gọi từ việc trăng lặn như treo trên đỉnh núi, trên đỉnh có chùa Pháp Lôi thờ Văn Thù Sư…
• Nam Đài Cẩm Tú Phong – Một trong năm đỉnh Ngũ Đài, cao khoảng 2.485 m, là đỉnh thấp nhất và cách xa bốn đỉnh kia nhất, mùa hè hoa dại nở khắp như gấm thêu, trên đ…
• Chùa Nham Sơn – Ngôi chùa thời Kim ở huyện Phồn Thị, điện Văn Thù lưu giữ tranh tường tinh xảo do họa sĩ cung đình Vương Quỳ thời Kim vẽ, được ví như “Than…
• Chùa Công Chúa – Ngôi chùa thời Minh ở huyện Phồn Thị, nổi tiếng với tranh tường Thủy Lục Pháp hội thời Minh được bảo tồn nguyên vẹn trong điện Đại Hùng.

Ăn uống

• Thanh Lương Chay (chùa Phổ Hóa) – Buffet chay mở cửa trong chùa Phổ Hóa, được gọi là quán chay đầu tiên trong các chùa ở Ngũ Đài Sơn, mỗi người khoảng ba…
• Dicos (cửa hàng chay toàn phần Ngũ Đài Sơn) – Dicos chay toàn phần đầu tiên toàn quốc, khai trương năm 2021 ở chân núi Đại Loa Đỉnh, dùng thịt thực vật làm burger.
• Ngũ Đài Vân Dưỡng Sinh Chay quán – Quán chay ở khu vực đường Hữu Nghị, Dương Bách Dục, cỡ phần và giá cả trong khu thắng cảnh được xem là phải chăng, giờ…
• Nhất Trản Minh Đăng Chay (chi nhánh chùa Chân Dung) – Chuỗi quán chay nổi tiếng ở Ngũ Đài Sơn, nổi tiếng với món chủ lực cùng tên làm từ nấm Đài và các món chay giả mặn trôn…
• Chay đường chùa Quảng Hóa – Chay đường chùa Quảng Hóa ở phía bắc trấn Đài Hoài phục vụ lẩu chay và cơm chay cho khách tham quan, tùy tâm đóng góp.

Lịch trình

• Datong – Wutai Shan – Pingyao: tuyến kiến trúc cổ xuyên suốt 6 ngày – Đi từ bắc xuống nam qua Datong, Wutai Shan, Taiyuan và Pingyao, hành trình kinh điển cho lần đầu đến Shanxi.
• Vòng lớn các công trình cổ toàn tỉnh Shanxi, 14 ngày – Từ Taiyuan vòng qua bắc, trung, nam đến đông nam Shanxi, một lần xem hết các di tích tiêu biểu của cả tỉnh.