Nhà thờ đá Tigray

Các nhà thờ đục trong đá trên vách đỉnh giữa rừng đỉnh sa thạch Gheralta; leo dây lên Abuna Yemata Guh, bích họa nghìn năm vẫn còn nguyên.

Gheralta nằm ở phía đông vùng Tigray, miền bắc Ethiopia, lấy thị trấn Hawzen làm trung tâm. Phía tây nam là dãy Gheralta gồm các đỉnh sa thạch đỏ nâu và cao nguyên đỉnh bằng; phía đông kéo dài qua Abreha wa Atsbeha tới Wukro và cao nguyên Azebo. Tigray còn lưu giữ hơn 120 nhà thờ đục trong đá, nhiều nhà được khởi công từ cuối thời Axum đến thời Trung cổ, ẩn trên đỉnh vách và sườn đá dựng đứng, bên trong có bích họa nghìn năm tuổi. Trong đó, Abuna Yemata Guh phải leo đá bằng tay mới tới được, được gọi là nhà thờ khó tới nhất thế giới. Chuyến đi thường chia làm ba khu vực: khu lõi Gheralta (Abuna Yemata Guh, hai nhà thờ Korkor, Debre Sion và các nơi khác), cụm nhà thờ Tekatsfai, và dọc tuyến Hawzen–Wukro có Abreha wa Atsbeha, Atsbeha, nhà thờ Wukro Cherkos và Bảo tàng Wukro. Mùa tốt nhất là mùa khô từ tháng 10 đến tháng 3, ban ngày ấm, sáng tối mát, độ cao khoảng 2.000–2.600 m. Di chuyển: bay tới Mekelle, sau đó thuê xe khoảng 2 giờ đến Hawzen hoặc nhà nghỉ trên núi Gheralta; nên ở lại 2–3 ngày. Mỗi nhà thờ thu phí riêng và cần linh mục mở cửa, tốt nhất nhờ hướng dẫn viên địa phương liên hệ thống nhất; leo núi cần giày chống trượt và mang đủ nước; vào nhà thờ phải cởi giày. Cuộc chiến Tigray 2020–2022 đã ảnh hưởng nghiêm trọng, tình hình vẫn có thể thay đổi; trước khi đi nhất định tra cứu thông báo du lịch của đại sứ quán nước mình và xác nhận đường xá, lưu trú đã mở cửa hay chưa.

Điểm tham quan nổi bật

• Nhà thờ Abuna Yemata Guh – Nhà thờ hang đục trong vách đá dựng đứng trên ngọn núi cô độc cao khoảng 2.580 m, phải leo bằng tay và đi trên lối hẹp ven vực mới đến được…
• Nhà thờ Maryam Korkor – Nhà thờ đục đá quy mô lớn trên đỉnh cụm núi Gheralta, bên trong có cột hình thập tự và tranh tường phong cách thế kỷ 13; từ đỉnh núi có tầm…
• Nhà thờ Abreha we Atsbeha – Mang tên hai vị vua Aksum theo Cơ Đốc giáo, là một trong những nhà thờ đục đá ấn tượng nhất Tigray; sảnh hình thập tự có tranh tường tinh x…
• Nhà thờ Daniel Korkor – Nhà nguyện hang đá nhỏ sát mép vách đá, xưa là hang ẩn tu, còn bích họa cảnh Chúa Giêsu chịu phép rửa; từ mép vách nhìn xuống đồng bằng Ghe…
• Nhà thờ Wukro Chirkos – Nhà thờ đục đá bán độc lập ở rìa thị trấn Wukro, nằm sát đường lớn, là nhà thờ đục đá Tigray dễ đến nhất từ Mekelle.
• Nhà thờ Medhane Alem Adi Kasho – Nhà thờ đục đá trong quần thể Teka Tesfai, mặt vách núi được đục thành gian cột rộng, nổi tiếng về kiến trúc tinh xảo.
• Nhà thờ Mikael Milhaizenghi – Nhà thờ đục đá trong quần thể Teka Tesfai, nổi bật với trần vòm đục và chạm khắc tinh xảo, đi bộ đến được.
• Nhà thờ Petros và Paulos – Nhà nguyện nhỏ treo trên gờ đá vách núi, phải leo thang gỗ và vách đá để lên, bên trong có tranh tường sớm hiếm có của Tigray.
• Nhà thờ Abuna Gebre Mikael – Nhà thờ đục đá trên núi Kolaro ở phía tây Gheralta, nổi tiếng với tranh tường màu sắc rực rỡ còn khá nguyên vẹn, cần đi bộ khoảng 1 giờ.
• Nhà thờ Debre Tsion Abuna Abraham – Nhà thờ đục đá trên đỉnh một ngọn đồi phía nam Gheralta, leo khoảng 1 giờ, nổi tiếng với trần chạm khắc đẹp và bộ sưu tập bản thảo cổ.
• Nhà thờ Yohannes Maequddi – Nhà thờ đục đá trên đỉnh phía nam Gheralta, leo khoảng 1,5 giờ, bên trong đầy tranh tường các sứ đồ và họa tiết hình học.
• Nhà thờ Mariam Papaseit – Nhà thờ nửa đục đá giữa các đỉnh núi Gheralta, đường đi bộ nhẹ nhàng, xung quanh là đỉnh sa thạch và cảnh đồng quê, thích hợp chụp ảnh.
• Nhà thờ Mikael Imba – Nhà thờ đục đá độc lập trong quần thể Azbi, được đục nguyên khối từ đá núi thành một khối vuông tách biệt ở ba mặt, kiểu dáng độc đáo.
• Khối núi Gheralta – Cao nguyên với tháp đá sa thạch đỏ nâu và các mesa liên tiếp, là trung tâm đi bộ, ngắm hoàng hôn và trải nghiệm làng quê của Tigray.
• Chợ Hawzen – Chợ quê Tigray họp vào thứ Tư hằng tuần, nông dân lừa thồ đến buôn bán ngũ cốc, gia súc và gia vị, là cửa sổ để quan sát đời sống địa phươn…
• Bảo tàng Wukro – Bảo tàng khảo cổ trưng bày hiện vật từ đền thờ thần Mặt Trăng Almaqah thời Adi Akawisaba, làm sáng tỏ văn minh trước Aksum.

Ăn uống

• Nhà hàng Gheralta Lodge – Nhà hàng trong nhà nghỉ bằng đá do chủ người Ý điều hành, dùng rau củ và trái cây từ vườn nhà để làm món Ý kiểu gia đìn…