Şanlıurfa

“Thành phố của các Nhà tiên tri”: Göbekli Tepe, di sản thế giới đã viết lại lịch sử văn minh nhân loại; có Ao cá thiêng Abraham và nhà tổ ong Harran.

Şanlıurfa (gọi tắt là Urfa) nằm ở đông nam Thổ Nhĩ Kỳ, gần biên giới Syria. Thành phố có tên cổ là Edessa, là đô thị nghìn năm ở phía bắc Mesopotamia, được gọi là “Thành phố của các Nhà tiên tri”. Truyền thuyết kể rằng Abraham chào đời tại đây, và Job cũng từng sống ở đây. Gần đây, các khu đồi đá thời đồ đá mới như Göbekli Tepe và Karahan Tepe đã gây chấn động giới khảo cổ, khiến nơi này trở thành điểm đến để tìm hiểu nguồn gốc văn minh nhân loại. Khu vực tham quan chính là phố cổ quanh Ao cá thiêng Abraham, xung quanh có hang sinh của Abraham, Thánh đường Rızvaniye, thành lũy, chợ cổ và Caravanserai Hải quan. Phía bắc, bảo tàng khảo cổ và bảo tàng khảm đá mosaic nằm cùng một khuôn viên. Ngoài thành có hai tuyến nổi tiếng. Cách đông bắc khoảng 18 km là Göbekli Tepe. Cách nam khoảng 45 km là Harran với nhà tổ ong và thành cổ, có thể đi tiếp đến Han Balur, hang Bazda, thành cổ Suayb, Sogmatar và Karahan Tepe. Thời điểm đẹp nhất là tháng 4–5 và tháng 10–11; tháng 7–8 ban ngày thường trên 40°C. Sân bay GAP có chuyến bay đi và về Istanbul, Ankara; xe buýt đường dài nối với Gaziantep và Mardin. Các điểm ngoài thành ít phương tiện công cộng, nên thuê xe riêng hoặc đi tour. Nên lưu lại 2–3 ngày. Đây là thành phố có tính bảo thủ tôn giáo, vào thăm thánh đường cần ăn mặc phù hợp. Buổi tối có thể trải nghiệm “Sıra Gecesi” (đêm nhạc truyền thống), thưởng thức thịt nướng Urfa và çiğ köfte (bánh viên thịt sống).

Điểm tham quan nổi bật

• Göbekli Tepe – Đền thờ thời kỳ đồ đá mới cách đây khoảng 11.600 năm, cổ hơn Stonehenge khoảng sáu nghìn năm, làm thay đổi lịch sử văn minh nhân loại.
• Balıklıgöl – Hồ thiêng gắn với truyền thuyết Abraham bị ném vào đống lửa, lửa hóa thành nước hồ và củi biến thành cá chép. Cá chép trong hồ được coi là…
• Bảo tàng Khảo cổ Şanlıurfa – Một trong những bảo tàng khảo cổ lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ, lưu giữ “Người Urfa”, bức tượng người thật cổ nhất thế giới.
• Harran – Thị trấn cổ Harran cách thành phố về phía nam khoảng 45 km, có những cụm “nhà tổ ong” hình nón bằng gạch bùn đã tồn tại hàng nghìn năm, bên…
• Karahan Tepe – Di chỉ mới phát hiện đáng kinh ngạc nhất trong quần thể “đồi đá”, với các phòng đục trong đá có tượng đầu người và cột đá hình dương vật.
• Bảo tàng khảm Haleplibahçe – Bảo tàng được xây ngay tại di chỉ biệt thự thời La Mã, trưng bày các bức khảm tinh xảo như nữ chiến binh Amazon và Achilles.
• Thành Urfa – Pháo đài trên đồi phía sau hồ cá thiêng, hai cột đá Corinth được gọi là “ngai vàng của Nimrod” nhìn xuống toàn thành.
• Đại thánh đường Harran – Một trong những di tích nhà thờ Hồi giáo cổ nhất Anatolia, còn lại tháp gọi kinh hình vuông và dấu tích trung tâm học thuật Hồi giáo thời k…
• Lâu đài Harran – Lâu đài trung cổ ở góc đông nam cổ thành Harran, được cho là xây trên nền đền thờ thần Mặt Trăng Sin của Lưỡng Hà cổ đại.
• Chợ có mái và Gümrük Hanı – Chợ có mái che và quán trọ có sân trong từ thế kỷ 16, nhiều cửa hàng gia vị, ớt bột, đồ đồng và dệt tay; uống trà trong sân là trải nghiệm…
• Nhà thờ Hồi giáo Mevlid-i Halil – Nơi được cho là hang sinh ra tiên tri Abraham, tín đồ vào cầu nguyện theo lối riêng cho nam và nữ, là điểm hành hương Hồi giáo quan trọng.
• Nhà thờ Hồi giáo Rızvaniye – Nhà thờ Hồi giáo thời Ottoman bên bờ bắc hồ cá thiêng, dãy hành lang dài soi bóng xuống mặt nước, là góc chụp đẹp nhất của hồ.
• Đại thánh đường Urfa – Đại thánh đường thời triều Zengid thế kỷ 12, xây trên nền nhà thờ Byzantine, tháp gọi kinh hình bát giác rất độc đáo.
• Nghĩa địa cổ Kızılkoyun – Khu mộ đục trong sườn núi phía tây khu phố cổ; các gia đình người Edessa thời La Mã có mộ thất khắc chữ và phù điêu.
• Hang Tiên tri Gióp – Theo truyền thuyết, tiên tri Gióp (Ayyub theo Hồi giáo) đã chịu đựng bệnh tật bảy năm trong hang này, uống nước suối bên cạnh rồi khỏi bệnh.
• Nhà thờ Hồi giáo Fırfırlı – Trước đây là nhà thờ Mười Hai Sứ Đồ của người Armenia thế kỷ 19, sau chuyển thành nhà thờ Hồi giáo; mặt đá và cửa sổ vòm vẫn giữ phong cách…
• Sayburç – Phù điêu Thời Đá Mới khoảng 11.000 năm tuổi được phát hiện dưới nhà dân trong làng hiện đại, cảnh người đối mặt với báo và bò rừng rất hiếm…
• Lữ quán Han el Ba'rur – Di tích quán trọ thương nhân thời triều Ayyub thế kỷ 13 trên đồng hoang phía đông Harran, từng là trạm nghỉ trên Con đường Tơ lụa.
• Thành cổ Şuayb – Thành cổ đục trong đá, được truyền là nơi tiên tri Jethro (Shuayb theo Hồi giáo) từng sinh sống, nhà ngầm và mộ thất đan xen với làng hiện…
• Soğmatar – Trung tâm thờ thiên thể của đạo Sabian cổ đại; quanh ngọn đồi là các đền thờ thần Mặt Trăng và bảy hành tinh, còn nhiều bia khắc đá.
• Hang Bazda – Quần thể hang nhân tạo khổng lồ do người xưa khai thác đá, các sảnh hang chống bằng cột đá được cho là liên quan đến việc xây thành Harran.
• Đập Atatürk – Đập lớn nhất Thổ Nhĩ Kỳ trên sông Euphrates, công trình trọng điểm của vùng Đông Nam Anatolia, tạo thành hồ nhân tạo rộng lớn.

Ăn uống

• Nhà hàng Cevahir Han – Nhà hàng trong quán trọ cũ bên quảng trường Sanliurfa, phục vụ món truyền thống Urfa; buổi tối trên sân thượng có thể x…
• Nhà hàng Çardaklı Köşk – Biệt thự cổ đối diện Ao Cá Thiêng và thành Sanliurfa, nổi tiếng với thiết kế độc đáo và tiệc âm nhạc sıra gecesi, khách…
• Sevgi Ciğer Salonu – Chuyên gan nướng được nhà phê bình Vedat Milor giới thiệu, dùng gan bê thay vì gan cừu, mở cửa từ giờ ăn sáng.
• Altın Lokantası – Quán ăn bình dân trong chợ rau quả đầu mối, nổi tiếng với bánh mỏng Urfa, thịt cà tím nướng và giá phải chăng, rất đông…
• Nhà hàng Baklava Çulcuoğlu – Nhà hàng gia đình lớn ở khu thành mới, ăn chính có thịt nướng và bánh mỏng, baklava sau bữa được khen nhiều, có sân thư…

Lịch trình

• Di tích Đông Nam Mesopotamia 9 ngày – Ẩm thực Gaziantep, tượng thần Nemrut, đền đá Göbekli Tepe và thị trấn đá Mardin.