Panjakent và dãy núi Fann

Nơi có di chỉ thành cổ Sogdiana và di sản thế giới Sarazm, từ đây đi về phía nam đến bảy hồ màu sắc Marguzor, còn về phía đông nam là điểm đi bộ nổi tiếng quanh các hồ Alauddin và Kulikalon ở dãy Fann.

Panjakent nằm ở tây bắc Tajikistan, thuộc tỉnh Sughd, trong thung lũng sông Zeravshan, cách Samarkand (Uzbekistan) chỉ khoảng 60 km; đây là nơi có di chỉ thành cổ Sogdiana và là cửa ngõ phía tây để vào dãy Fann. Trong thị trấn có thể tham quan di chỉ Panjakent cổ, Bảo tàng lịch sử Rudaki và chợ trung tâm; cách về phía tây khoảng 15 km là di sản thế giới Sarazm. Cách về phía nam khoảng 60 km là Seven Lakes of Marguzor, bảy hồ núi cao có màu sắc khác nhau, có thể đi xe riêng trong một ngày hoặc ngủ đêm tại homestay trong làng; dọc thung lũng Zeravshan về phía đông có lăng Rudaki và lăng Mohammad Bashoro. Dãy Fann ở phía đông nam, đỉnh cao nhất là Chimtarga cao 5.489 m, các hồ Alauddin và Kulikalon là tuyến đi bộ kinh điển nhất Trung Á, thường bắt đầu từ trại Artush và kéo dài 3–6 ngày băng qua núi; việc vượt đèo Chimtarga đòi hỏi kinh nghiệm leo núi cao.

Mùa đẹp nhất là từ tháng 6 đến tháng 9; vùng núi mùa hè ban ngày ấm áp, ban đêm lạnh, mùa đông đường núi bị tuyết phủ và đóng cửa. Về di chuyển, có thể đi từ Samarkand qua cửa khẩu biên giới (cần làm thị thực điện tử Tajikistan, một số khu vực dãy Fann có yêu cầu giấy phép cần lưu ý), hoặc đi từ Dushanbe qua hầm Anzob mất khoảng 5–6 giờ xe. Nên dành 4–7 ngày. Ở địa phương chủ yếu dùng tiền mặt; vùng núi không có sóng điện thoại, nên đi bộ hãy thuê hướng dẫn viên địa phương hoặc tham gia tour theo nhóm.

Điểm tham quan nổi bật

• Cổ thành Panjakent – Di chỉ thành cổ Sogdian thế kỷ 5–8, được gọi là “Pompeii của Trung Á”, nhiều tranh tường đẹp đã được khai quật.
• Bảy hồ Marguzor – Bảy hồ núi cao nối tiếp nhau trong thung lũng, màu nước đổi dần từ xanh ngọc lục bảo đến xanh thẫm. Có thể lái xe hoặc đi bộ.
• Hồ Alauddin – Cụm hồ xanh ngọc ở độ cao khoảng 2.800 m, phản chiếu núi tuyết và rừng thông. Đây là trại căn cứ chính cho các chuyến đi bộ đường dài ở dãy…
• Bảo tàng Lịch sử Rudaki – Bảo tàng thành phố Panjakent, trưng bày bản sao tranh tường Sogdiana, hiện vật Sarazm và tiểu sử, thơ của Rudaki.
• Chợ trung tâm Panjakent – Chợ truyền thống náo nhiệt giữa trung tâm thành phố, quầy hàng chất đầy mơ khô, óc chó, bánh naan, trái cây theo mùa và gia vị, rất có khôn…
• Sarazm – Di sản thế giới đầu tiên của Tajikistan, khu định cư nông nghiệp và luyện kim sơ khai ở Trung Á cách đây hơn 5.000 năm.
• Lăng Rudaki – Nơi an nghỉ của Rudaki, cha đẻ thơ ca cổ điển Ba Tư, nằm ở làng Panjrud trong thung lũng sông Zeravshan.
• Lăng Muhammad Bashoro – Lăng mộ Hồi giáo thế kỷ 11, cổng vòm bằng gốm đất nung chạm khắc tinh xảo, nằm trong làng Mazori Sharif giữa núi.
• Hồ Kulikalon – Cụm hồ núi cao được tuyết phủ bao quanh, là điểm cắm trại đẹp nhất dãy Fann, giữa đồng cỏ bên hồ và rừng bách xù.
• Hồ Mutnye – Hồ băng hà dưới chân núi Chimtarga, nước trắng đục nhờ phù sa băng, là trại xuất phát lên đèo và đỉnh núi.
• Đỉnh Chimtarga – Đỉnh cao nhất dãy Fann (5.489 m); đèo của nó là tuyến xuyên dãy Fann đầy thử thách kinh điển.
• Hồ Bolshoye Allo – Hồ chắn đá lớn ở phía nam đèo Chimtarga, nước xanh đậm, ít người đến, thích hợp cắm trại yên tĩnh.
• Trại Artuch – Nhà nghỉ trên núi cải tạo từ trại leo núi thời Liên Xô, là điểm xuất phát đi bộ đến hồ Kulikalon và hồ Alauddin.

Ăn uống

• Dusti Restaurant – Nhà hàng Tajik truyền thống ở trung tâm Panjakent, hai cuốn cẩm nang du lịch gần đây đều nêu tên kurutob ở đây.
• Safina Cafe – Quán ăn địa phương có nhiều đánh giá trực tuyến ở Panjakent, chủ yếu là thịt nướng, cũng có kurutob, cơm pilaf và súp.
• Dilovara – Quán ăn gia đình Tajik trên đại lộ Rudaki, Google khoảng 4,3 điểm, chủ yếu phục vụ súp và thịt cừu nướng.

Lịch trình

• Vào Tajikistan từ Samarkand: bảy hồ và Iskanderkul trong 4 ngày – Vào từ Samarkand, qua Sogd cổ, bảy hồ và Iskanderkul, băng qua dãy Fann đến Dushanbe.
• Từ Tashkent qua Khujand đến Samarkand trong 5 ngày – Tuyến phía bắc Tajikistan nối Tashkent và Samarkand, qua Khujand, Istaravshan và bảy hồ, kết thúc ở Sarazm.
• Dãy núi Fann: Kulikalon và đi bộ Alauddin 7 ngày – Trekking khứ hồi từ Dushanbe qua dãy Fann, vượt đèo Alauddin, đi qua Kulikalon, Alauddin và hồ Mutnye.
• Xuyên Tajikistan từ Tashkent đến Samarkand 12 ngày – Đi xe ghép xuyên miền tây Tajikistan, từ Khujand, Dushanbe đến Panjakent và Bảy Hồ.
• Tuyến xuyên biên giới từ thành cổ Con đường tơ lụa đến núi Fann 11 ngày – Sau Bukhara và Samarkand đi bộ qua biên giới, đi qua Bảy Hồ và núi Fann đến Dushanbe.