Mardin

Thành phố đá nhìn ra Đồng bằng Mesopotamia, với các học viện Hồi giáo thời Artuqid, tu viện Chính thống Syria và phố cổ đa văn hóa; về phía đông là vùng “núi tu viện” Tur Abdin.

Mardin nằm ở đông nam Thổ Nhĩ Kỳ. Phố cổ được xếp tầng trên sườn nam núi Mazı, với những ngôi nhà đá vôi màu mật ong, tháp minaret và chuông nhà thờ xen kẽ, nhìn ra đồng bằng Mesopotamia mênh mông. Biên giới Syria chỉ cách khoảng 30 km về phía nam. Nơi đây từ xưa là nơi chung sống của người Ả Rập, người Kurd, Kitô hữu Syria (Chính thống Syria) và người Armenia. Từ thế kỷ 12 đến 15, vương triều Artuqid để lại các công trình đá tinh xảo như Đại thánh đường, học viện Zinciriye và Kasimiye. Trung tâm phố cổ là một con phố chính chạy song song với đường đồng mức, từ đó tỏa ra các ngõ bậc thang hẹp và những cổng vòm bắc qua đường gọi là “abara”. Dọc phố có xưởng đồng, kẹo hạnh nhân, xưởng xà phòng hạt pistachio hoang dã và quán cà phê sân thượng; ngắm mặt trời lặn trên đồng bằng là trải nghiệm kinh điển nhất. Cách phía đông khoảng 5 km là Tu viện Zafaran của Chính thống Syria. Cách đông nam khoảng 30 km có thành cổ Dara, pháo đài biên giới La Mã–Byzantine. Đi về phía đông khoảng 65 km là Midyat, và khoảng 85 km là Tu viện Mor Gabriel. Hai điểm này cùng với Tur Abdin tạo thành tuyến “núi tu viện” đi trong một ngày. Thời điểm đẹp nhất là tháng 4–5 và tháng 9–10. Tháng 7–8 nhiệt độ thường trên 40°C, mùa đông thỉnh thoảng có tuyết rơi. Sân bay Mardin cách phố cổ khoảng 20 km, có chuyến bay thẳng từ Istanbul và Ankara; cũng có thể đi xe buýt từ Diyarbakır khoảng 1,5 giờ. Nên lưu lại 2–3 ngày. Phố cổ chủ yếu đi bộ, nhiều dốc và bậc thang, nên mang giày chống trơn. Khi tham quan nơi thờ tự, cần ăn mặc phù hợp.

Điểm tham quan nổi bật

• Phố cổ Mardin – Khu phố cổ xây trên sườn núi bằng đá màu mật ong, nơi đường phố chính, các ngõ bậc thang và hành lang vòm đan xen nhau, quán cà phê sân thư…
• Tu viện Deyrulzafaran – Tu viện Chính thống giáo Syriac nghìn năm tuổi, từng là trụ sở của thượng phụ gần 700 năm. Tường đá vàng dưới ánh hoàng hôn ánh màu nhụy ng…
• Midyat – Thị trấn trung tâm của cao nguyên Tur Abdin, tập trung nhiều dinh thự đá vàng, nhà thờ Syriac và xưởng chế tác bạc dây. Nhiều bộ phim truyề…
• Trường Kasımiye – Trường dòng Hồi giáo thế kỷ 15 do vương triều Ak Koyunlu hoàn thành, có sân hồ nước với hành lang hai tầng. Rãnh nước biểu tượng vòng đời đ…
• Trường Zinciriye – Trường dòng Hồi giáo xây năm 1385 dưới triều Artuqid, cổng chạm khắc và hai mái vòm đẹp. Sân thượng trên mái nhìn xuống phố cổ và đồng bằng.
• Đại thánh đường Mardin – Đại thánh đường thời Artuqid từ thế kỷ 12, minaret hình trụ khắc đầy hoa văn hình học và chữ viết là biểu tượng đường chân trời của Mardin.
• Bảo tàng Mardin – Bảo tàng khảo cổ đặt trong tòa giám mục Công giáo Syriac xây năm 1895, trưng bày di vật từ thời Đá mới đến Ottoman ở thượng Mesopotamia.
• Bảo tàng Sakıp Sabancı Mardin – Bảo tàng thành phố được cải tạo từ doanh trại Ottoman, dùng cảnh tái hiện kể về thủ công, phong tục và đời sống đa văn hóa của Mardin.
• Nhà thờ Bốn mươi Thánh Tử đạo – Nhà thờ Chính thống Syriac xây từ thế kỷ 6, cổng đá và tháp chuông tinh xảo, đến nay vẫn cử hành lễ bằng tiếng Aramaic.
• Thành Mardin – Thành cổ trên đỉnh núi phía trên phố cổ, được gọi là “Tổ Chim Ưng” vì khó bị công phá. Thành từ lâu là khu quân sự, một số khu vực đã dần m…
• Chợ cổ Mardin – Khu chợ cổ mê cung bên dưới Đại thánh đường, tiếng gõ của thợ đồng không dứt. Chợ bày bán xà phòng dầu hạt dẻ cười, kẹo hạnh nhân, gia vị v…
• Thánh đường Şehidiye – Thánh đường thời Artuqid thế kỷ 14, tháp minaret thanh mảnh với chạm khắc đá đứng bên đường chính, là một trong những minaret đẹp nhất phố…
• Thánh đường Latifiye – Thánh đường do triều Artuqid xây năm 1371, cổng bắc chạm khắc tinh xảo. Sân có đài phun nước, mát mẻ và yên tĩnh.
• Thành cổ Dara – Pháo đài biên giới của Đông La Mã chống Ba Tư, với bể chứa nước ngầm khổng lồ, mộ đá khoét trong vách và tường thành cổ. Được gọi là “Ephes…
• Tu viện Mor Gabriel – Tu viện được thành lập năm 397, là một trong những tu viện Cơ Đốc cổ nhất còn hoạt động trên thế giới. Đây là trụ sở Tổng Giám mục Tur Abdi…
• Nhà thờ Mor Yakub – Nhà thờ Thánh Jacob ở Nusaybin, nơi có thành cổ Nisibis từ thế kỷ 4. Hầm mộ dưới đất an táng thánh Jacob, bên cạnh là di chỉ Trường thần họ…
• Savur – Thị trấn đá trong thung lũng cách Mardin khoảng 50 km về phía đông bắc. Nhà cổ, lâu đài và vườn cây ven sông hòa quyện, yên tĩnh và cổ kính…
• Đại thánh đường Kızıltepe – Đại thánh đường thời Artuqid thế kỷ 13, mihrab và chạm khắc đá quanh cổng được xem là đỉnh cao nghệ thuật chạm đá Artuqid.
• Hasankeyf – Thành cổ bên sông Tigris có lịch sử hàng vạn năm. Năm 2020, hồ chứa đập Ilisu nhấn chìm phần lớn; các di tích được chuyển đến công viên khả…

Ăn uống

• Cercis Murat Konağı – Quán ẩm thực Mardin nổi tiếng trong dinh thự cổ Syriac Orthodox do đầu bếp Ebru Baybara Demir mở, phục vụ thực đơn nếm…
• Seyr-i Merdin (nhà hàng ngắm cảnh) – Nhà hàng nhìn xuống nhà đá phố cổ và đồng bằng Mesopotamia, nổi tiếng với đĩa điểm tâm kiểu Thổ và sườn cừu nhồi cơm.
• Bagdadi – Quán Mardin trong ngôi nhà đá lịch sử ở khu Sar, nổi tiếng với cừu nướng cà tím alluciye, thịt nướng mận đen và rượu va…
• Kebapçı Yusuf Usta – Quán thịt nướng giá rẻ mở từ năm 2001, xiên kebab Mardin và gan nướng là lựa chọn quen thuộc của người địa phương.

Lịch trình

• Di tích Đông Nam Mesopotamia 9 ngày – Ẩm thực Gaziantep, tượng thần Nemrut, đền đá Göbekli Tepe và thị trấn đá Mardin.