Mandu

Kinh đô cũ của Vương quốc Malwa trên cao nguyên Vindhya, có Cung Thuyền, Hindola Mahal và Rupmati Pavilion kể những truyền thuyết tình yêu.

Mandu (còn gọi là Mandav, Mandavgarh) nằm ở quận Dhar, bang Madhya Pradesh, Ấn Độ, trên một cao nguyên khoảng 600 m thuộc dãy Vindhya. Cao nguyên được ba mặt thung lũng sâu bao quanh, nhìn về thung lũng sông Narmada ở phía nam. Từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 16, nơi này là kinh đô của Vương quốc Malwa, để lại những cung điện, thánh đường, lăng mộ và giếng bậc theo phong cách Afghanistan. Khoảng 45 km tường thành bao quanh toàn bộ cao nguyên. Ngày nay, Mandu là một làng nhỏ thưa dân và kinh đô cũ lộ thiên, đã nằm trong danh sách dự bị di sản thế giới của UNESCO.

Tham quan chia làm ba khu. Khu cung điện phía bắc có Cung Thuyền, Hindola Mahal và giếng bậc Champa Baoli. Trung tâm làng có Thánh đường Jami, lăng Hoshang Shah và Ashrafi Mahal. Khu Rewa Kund ở đầu phía nam có Cung Baz Bahadur và Rupmati Pavilion. Ba khu cách nhau khoảng 5 km, phù hợp để thuê xe riêng, thuê xe máy hoặc đạp xe.

Thời điểm đẹp nhất là mùa gió mùa tháng 7–9: trên cao nguyên mây mù bao phủ, hồ đầy nước, cây cỏ xanh tươi, đây là cảnh sắc được ca ngợi nhất. Tháng 10 đến tháng 2 năm sau mát mẻ, khô ráo, thích hợp đi bộ đường dài. Tháng 4–6 nóng gắt. Về di chuyển, sân bay và ga gần nhất ở Indore, cách khoảng 100 km, đi xe riêng khoảng 2,5 giờ; cũng có thể chuyển xe qua Dhar. Nên ở 1–2 ngày, và ở lại một đêm để vừa ngắm hoàng hôn ở Rupmati Pavilion, vừa ngắm bình minh ở Cung Thuyền.

Các di tích chính do Cục Khảo cổ Ấn Độ quản lý, mở cửa từ lúc mặt trời mọc đến lúc lặn; khu cung điện, cụm kiến trúc làng và Rupmati Pavilion bán vé riêng. Đặc sản địa phương có quả baobab và món dal-bati của vùng Malwa. Ăn ở có phần hạn chế, chủ yếu là nhà nghỉ của Tổng cục Du lịch bang Madhya Pradesh và các nhà trọ nhỏ.

Điểm tham quan nổi bật

• Cung Jahaz Mahal – Cung điện hai tầng dài và hẹp nằm giữa hai hồ nhân tạo, trông như con thuyền đang neo đậu, là biểu tượng của Mandu.
• Cung Hindola Mahal – Phòng tiếp kiến có tường ngoài nghiêng vào trong, nhìn như đang lắc lư, là công trình độc đáo nhất trong Khu hoàng cung.
• Đình Rani Roopmati – Hai đình lầu trên vách đá phía nam cao nguyên, nhìn xuống thung lũng sông Narmada; là nơi lý tưởng để ngắm hoàng hôn ở Mandu.
• Thánh đường Jama Masjid Mandu – Đại thánh đường mang phong cách Afghanistan, phỏng theo Đại thánh đường Umayyad ở Damascus, với hàng cột và mái vòm hùng vĩ.
• Lăng mộ Hoshang Shah – Công trình toàn đá cẩm thạch đầu tiên của Ấn Độ; tương truyền Shah Jahan từng cử kiến trúc sư đến học hỏi, làm cảm hứng cho Taj Mahal.
• Cung điện Baz Bahadur – Cung điện của vị vua cuối cùng của Malwa, có hồ nước trong sân và phòng nhạc, nằm đối diện với Đình Rupmati qua sườn đồi.
• Ashrafi Mahal – Di tích trường học kinh học đồ sộ đối diện Thánh đường Jama, ban đầu là trường của Mahmud Khalji, sau được mở rộng thành lăng mộ, và có thá…
• Rewa Kund – Hồ chứa nước do Baz Bahadur xây cho Rupmati, được xem là biểu tượng của nguồn sông Narmada thiêng liêng.
• Giếng bậc thang Champa – Giếng bậc thang có phòng lạnh ngầm và phòng tắm kiểu Thổ Nhĩ Kỳ, là nơi tránh nóng mùa hè của triều đình hoàng gia.
• Taveli Mahal – Chuồng ngựa cũ ở phía nam Cung Thuyền, nay là bảo tàng nhỏ của Cục Khảo cổ Ấn Độ, từ mái nhà có thể nhìn bao quát Cung Thuyền và mặt hồ.
• Lăng Darya Khan – Quần thể lăng mộ có mái vòm bằng đá sa thạch đỏ, kèm theo nhà thờ Hồi giáo và hồ Somwati, ít khách nên không gian yên tĩnh.
• Thánh đường Malik Mughith – Thánh đường được xây năm 1432, sử dụng nhiều cột đá từ đền thờ Ấn Độ giáo, có thể thấy sự chuyển tiếp giữa các phong cách kiến trúc.
• Neelkanth Mahal – Cung nghỉ mùa hè thời Mughal bên mép vách đá, sau được chuyển thành đền thờ thần Shiva, dòng suối núi chảy qua các máng đá xuống từng tầng.
• Hang Lohani – Hang đá cổ được đục trên vách đá ở phía tây làng, có sân thượng trên vách để ngắm hoàng hôn, nhìn xuống thung lũng sâu và các phế tích phía…
• Bảo tàng Chhappan Mahal – Bảo tàng khảo cổ bang Madhya Pradesh được cải tạo từ một công trình có mái vòm, trưng bày tượng và tiền đúc tìm thấy tại Mandu.
• Cổng Delhi – Cổng thành chính của thành Mandu, là cửa vào bắt buộc khi đi từ hướng Indore, dọc đường còn có nhiều cổng thành cổ khác.
• Đền Kỳ Na giáo Mandavgarh – Điểm hành hương Jain ở trung tâm làng, bên trong các đền trắng bằng đá cẩm thạch thờ tổ sư Suparshvanath.
• Dai ka Mahal – Lăng mộ bát giác có mái vòm, tương truyền do nhũ mẫu của vua xây, gần đó có điểm vang cho phép nghe rõ tiếng vọng.

Ăn uống

• Shivani Restaurant – Quán chay được gợi ý nhiều nhất trên đường chính Mandu, nổi tiếng với món daal baati ngâm bơ ghee.
• Gurukripa Restaurant – Quán chay thuần giá rẻ trên đường AB, chuyên món đặc sản Mandu và daal baati.
• Relax Point – Quán ăn vặt kiêm tạp hóa trên đường chính, mở cửa từ sáng sớm, thích hợp ăn poha với trà sữa trước khi đi tham quan.

Lịch trình

• Vòng di tích Malwa và sông Narmada 6 ngày – Từ Indore đi vòng qua Ujjain, Omkareshwar, Maheshwar và tàn tích kinh đô Mandu.
• Từ Delhi đến Indore: hành trình di sản miền Trung Ấn Độ 13 ngày – Đi xuống phía nam từ Delhi qua Gwalior, Khajuraho và Sanchi đến vùng Malwa: một hành trình văn hóa dài.
• Vòng lớn toàn bang Madhya Pradesh: di tích và hổ 15 ngày – Từ Gwalior đến Indore xuyên qua bang Madhya Pradesh, một chuyến đi gặp di sản, hổ, vùng núi và thành phố thiêng.