Mandawa & Shekhawati

“Phòng tranh ngoài trời” của Rajasthan: Shekhawati, cụm thị trấn cổ có những ngôi haveli (dinh thự thương nhân) phủ kín tranh tường và các khách sạn lâu đài. Có thể đi tham quan nối tiếp sang Nawalgarh, Fatehpur và các thị trấn tranh tường khác.

Shekhawati nằm ở phía đông bắc bang Rajasthan, chủ yếu gồm các huyện Jhunjhunu, Sikar và Churu, cách Jaipur khoảng 170–200 km và cách Delhi khoảng 250 km. Từ thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 20, các gia đình thương nhân Marwari giàu lên nhờ tuyến buôn bán lạc đà và sau đó nhờ việc kinh doanh ở Calcutta và Bombay. Khi trở về quê hương, họ xây dựng hàng nghìn ngôi haveli (dinh thự có sân trong), với các bức tranh tường ướt (fresco) phủ kín cả mặt trong lẫn mặt ngoài: thần thoại Hindu, đoàn rước của vua chúa, đoàn lạc đà thương buôn, và cả những thứ “mới lạ” như tàu hỏa, ô tô, máy bay và người châu Âu. Vì thế nơi đây được gọi là “phòng tranh ngoài trời”. Nhiều chủ nhà sau đó chuyển đến các thành phố lớn, giao ngôi nhà cho người trông coi, nên tình trạng bảo tồn không đồng đều, và chính điều này tạo nên nét riêng của Shekhawati.

Mandawa là nơi du khách tập trung đông nhất: khách sạn lâu đài, nhiều haveli và khu phố cổ có thể đi bộ tới đều thuận tiện để ở lại và thong thả dạo chơi. Từ đây có thể thuê xe đi tham quan trọn gói: về phía nam khoảng 25 km là Nawalgarh, có hai bảo tàng haveli được phục chế tốt nhất là Poddar và Morarka; về phía tây khoảng 22 km là Fatehpur, có các haveli Nadine Le Prince do một nghệ sĩ người Pháp trùng tu; quanh vùng còn có Dundlod, Mahansar và Ramgarh; về phía đông khoảng 30 km là Jhunjhunu, với đền Rani Sati và cung Khetri.

Mùa đẹp nhất là từ tháng 10 đến tháng 3: ban ngày ấm áp, sáng tối se lạnh; tháng 4–6 nóng gắt, tháng 7–9 có mưa gió mùa. Đi từ Jaipur hoặc Delhi bằng xe riêng là tiện nhất (khoảng 4–6 giờ), cũng có thể đi tàu đến Jhunjhunu hoặc Nawalgarh rồi chuyển xe. Nên ở lại 2–3 ngày. Phần lớn haveli là nhà riêng, khi tham quan cần trả cho người trông coi khoảng 50–200 rupee tiền vé hoặc tiền boa, và hỏi trước khi chụp ảnh. Các con hẻm trong phố cổ hẹp và nhiều xe máy, nên thuê một hướng dẫn viên địa phương để hiểu rõ câu chuyện trên các bức tranh.

Điểm tham quan nổi bật

• Mandawa Painted Havelis (Old Town) – Dưới chân thành, các con hẻm khu phố cổ rải rác hàng chục dinh thự thương nhân có tường đầy tranh vẽ. Đi bộ một buổi sáng là đã thấy được t…
• Castle Mandawa – Lâu đài kiểu Rajput xây năm 1755, nay là khách sạn di sản. Phòng tiếp khách có tranh vẽ và sân thượng mái nhìn toàn cảnh thị trấn tranh vẽ.
• Dr. Ramnath A. Podar Haveli Museum, Nawalgarh – Bảo tàng dinh thự xây năm 1902, được trùng tu hoàn chỉnh nhất. Hơn 700 bức tranh tường vẫn tươi sáng như mới, kèm các phòng trưng bày về tr…
• Haveli Nadine Le Prince, Fatehpur – Dinh thự năm 1802 do nghệ sĩ người Pháp mua và trùng tu, vừa là phòng tranh nghệ thuật vừa là nhà nghỉ. Đây là một trong những dinh thự đượ…
• Murmuria Haveli – Dinh thự thương nhân xây những năm 1930, tranh tường pha phong cách châu Âu và chân dung các nhân vật phong trào độc lập, là một trong nhữn…
• Goenka Double Haveli – Hai dinh thự sát nhau của cùng một gia tộc, mặt tiền vẽ voi, đoàn ngựa và cảnh thần thoại, là điểm check-in kinh điển của Mandawa.
• Chokhani Double Haveli – Anh em nhà Chokhani xây đôi dinh thự đối xứng vào những năm 1910; tranh tường còn giữ màu sắc tương đối tốt, cho thấy bố cục sân trong của…
• Sneh Ram Ladia Haveli – Mặt tiền và khung cổng vòm có tranh vẽ tỉ mỉ, sân trong vẽ thần thoại và cảnh sinh hoạt đời thường; là dinh thự được bảo tồn khá đầy đủ tro…
• Kamal Morarka Haveli Museum – Một dinh thự đã được trùng tu ở Nawalgarh, sân trong giữ màu tranh gốc; cửa gỗ, trần và trang trí gương đặc biệt tinh xảo.
• Fatehpur Painted Town – Fatehpur được xây từ thế kỷ 15, còn nhiều dinh thự và chhatri nguyên bản; Kedia Haveli nổi tiếng với tranh vẽ máy bay.
• Dundlod Fort – Pháo đài nhỏ xây năm 1750, còn gọi là Pháo đài Shivgarh; phòng tiếp khách kết hợp tranh Rajput với gương, đèn chùm và đồ nội thất châu Âu…
• Mahansar – Ngôi làng yên tĩnh đầy tranh vẽ; “tiệm vàng bạc” với nội thất phủ vàng lá là điểm nhấn chính, bên cạnh pháo đài và rượu gia vị truyền thống.
• Ramgarh Shekhawati – Thị trấn thương nhân do gia tộc Podar lập nên; quần thể chhatri bên ngoài thị trấn có vòm tranh vẽ đẹp, còn các dinh thự trong thị trấn cũ…
• Rani Sati Temple – Ngôi đền trắng lớn bằng đá cẩm thạch ở Jhunjhunu, điểm hành hương quan trọng của các gia đình thương nhân Marwari, trang trí gương và bạc l…
• Khetri Mahal – Cung điện “cung gió của Shekhawati” xây khoảng năm 1770, không có tường đặc và cửa sổ; nhờ các hàng vòm xếp lớp để thông gió, kiến trúc tho…
• Laxmangarh Fort – Pháo đài xây năm 1806 trên đồi đá, nhìn xuống thị trấn cổ được quy hoạch theo lưới ô vuông kiểu Jaipur; khu dinh thự bốn sân Char Chowk Hav…
• Badalgarh Fort – Pháo đài cổ trên ngọn đồi nhỏ bên Jhunjhunu, từng là chuồng ngựa và doanh trại; có thể ghé tiện đường khi đến Khetri Mahal.

Ăn uống

• Nhà hàng Mandawa Kothi – Quán nhỏ trong haveli trăm năm tuổi, đứng đầu Mandawa trên Tripadvisor, gà cà ri và laal maas được khen nhiều nhất.
• Nhà hàng sân thượng Gwala – Quán chay trên sân thượng ngay cạnh Radhika Haveli, nhìn bao quát thị trấn, dal baati churma và cà ri bột đậu gà được k…
• Nhà hàng sân thượng Mona Lisa – Quán do chủ sở hữu tự điều hành trên phố chính đối diện pháo đài Mandawa, có điều hòa, được khen về kair sangri, bánh k…
• Sân thượng Khách sạn Mandawa Haveli – Khách sạn cải tạo từ haveli thế kỷ 18 có tranh tường, bữa tối buffet dưới lều trên sân thượng kèm nhạc dân ca và múa rố…