Quần đảo Orkney

Quần đảo phía bắc Scotland, với cụm di sản thế giới Heart of Neolithic Orkney thời đồ đá mới, xác tàu đắm ở vịnh Scapa Flow và di sản văn hóa Viking. Thành phố Kirkwall với nhà thờ đại giáo đường St Magnus nằm ở trung tâm.

Quần đảo Orkney nằm ngoài khơi phía bắc đảo chính của Scotland khoảng 16 km, gồm khoảng 70 đảo, trong đó khoảng 20 đảo có người ở. Thủ phủ Kirkwall nằm trên đảo lớn nhất, gọi là Mainland. Đây là một trong những vùng có mật độ di chỉ thời đồ đá mới cao nhất châu Âu: làng nhà đá Skara Brae, vòng đá Brodgar, các trụ đá Stenness và mộ cổ Maeshowe cùng tạo thành di sản thế giới “Heart of Neolithic Orkney”, tập trung ở phía tây đảo chính, đi trong một ngày là xong. Trên đảo còn có các di chỉ thời đồ sắt như tháp broch Broch, các di chỉ Pict và Viking, cùng nhà thờ đại giáo đường St Magnus do bá tước Viking xây dựng. Trong hai cuộc chiến tranh thế giới, Scapa Flow là căn cứ hải quân chính của Anh. Năm 1919, hạm đội Đức đã tự đánh chìm tại đây. Con đê Churchill Barriers và nhà thờ nhỏ Italy do tù binh Italy xây dựng cũng là một tuyến đường được nhiều người yêu thích.

Khí hậu: Chịu ảnh hưởng của dòng hải lưu Vịnh, mùa đông không quá lạnh, nhưng quanh năm nhiều gió và mưa; mùa hè nhiệt độ cao nhất chỉ khoảng 15°C. Tháng 5–8 ban ngày rất dài, chim biển sinh sản, phần lớn các điểm thu phí chỉ mở cửa từ tháng 4 đến tháng 9. Mùa đông ngày ngắn, một số điểm đóng cửa, nhưng có cơ hội ngắm cực quang.

Di chuyển: Đi phà đêm North Link từ Aberdeen đến Kirkwall khoảng 6–7 giờ; từ Scrabster gần Thurso đến Stromness khoảng 90 phút, hoặc đi tàu cao tốc mùa hè từ John o' Groats. Loganair có chuyến bay đến Kirkwall từ Aberdeen, Edinburgh, Glasgow và Inverness. Trên đảo xe buýt ít chuyến, nên thuê xe tự lái. Các đảo Hoy và đảo phía bắc đi bằng phà, mùa hè cần đặt chỗ xe trước.

Nên ở 3–4 ngày: ngày 1 đi khu phố cổ Kirkwall và nhà máy rượu; ngày 2 đi các di chỉ đồ đá mới phía tây là Skara Brae và Birsay; ngày 3 đi tuyến phía nam gồm đê Churchill và nhà thờ Italy; ngày 4 đi phà sang Hoy để đi bộ tới Old Man of Hoy. Tour Maeshowe và các nhà máy rượu nổi tiếng phải đặt trước trên mạng; đảo triều Birsay phải xem bảng thủy triều.

Điểm tham quan nổi bật

• Skara Brae – Ngôi làng thời đồ đá mới xây bằng đá cách đây khoảng 5.000 năm, cổ hơn cả Stonehenge lẫn kim tự tháp. Làng còn giữ nguyên các món đồ đá như…
• Vòng đá Brodgar – Vòng đá cự thạch thời đồ đá mới đường kính khoảng 104 m, dựng trên dải đất hẹp giữa hai hồ. Hiện còn 27 phiến đá, đây là vòng đá lớn thứ ba…
• Maeshowe – Ngôi mộ đá lớn khoảng 5.000 năm tuổi, kỹ thuật xây đá tinh xảo. Trong mộ thất vẫn còn hình khắc chữ rune do người Viking khắc vào thế kỷ 12.
• Đá dựng Stenness – Một trong những vòng đá cổ nhất được biết đến ở nước Anh. Mấy phiến đá mỏng còn lại cao khoảng 6 m, nhìn sang vòng đá Brodgar qua mặt hồ.
• Nhà thờ chính tòa Thánh Magnus – Nhà thờ kiến trúc Roman bằng đá sa thạch đỏ, khởi công năm 1137 do bá tước Viking xây dựng. Được gọi là “Ánh sáng phương Bắc”, đây là nhà t…
• Nhà nguyện Ý – Nhà nguyện nhỏ do tù binh Ý trong Thế chiến II tự tay cải tạo từ hai doanh trại tôn lượn sóng và phế liệu. Nội thất có tranh tường tinh xảo…
• Khu định cư Barnhouse – Di chỉ làng thời Đồ đá mới bên cạnh đá đứng Stenness, đã phục dựng nền nhà đá. Có thể là nơi cư trú của những người xây dựng vòng đá.
• Mộ đá Unstan – Mộ đá thời Đồ đá mới bên hồ Stenness, có thể tự do chui vào buồng mộ tham quan. Đồ gốm khai quật ở đây được đặt tên là “gốm Unstan”.
• Cung Giám mục và Cung Bá tước – Hai cung điện cạnh đại giáo đường ở trung tâm. Cung Giám mục có tháp tròn để ngắm thành phố, còn Cung Bá tước là đại diện tiêu biểu của kiế…
• Bảo tàng Orkney – Nằm trong dinh thự thế kỷ 16 đối diện đại giáo đường, trưng bày miễn phí lịch sử Orkney từ thời Đồ đá mới, người Pict, người Viking đến hiệ…
• Nhà máy chưng cất Highland Park – Nhà máy rượu thành lập năm 1798, một trong những nhà máy ở cực bắc Scotland, vẫn giữ kiểu ủ mạch truyền thống trên sàn. Du khách có thể tha…
• Nhà máy chưng cất Scapa – Nhà máy whisky nhỏ bên bờ vịnh Scapa, thành lập năm 1885, nổi tiếng với single malt không khói than bùn và hương trái cây nhẹ nhàng.
• Đê chắn Churchill – Bốn đê bê tông xây trong Thế chiến II để chặn luồng nước phía đông vịnh Scapa. Nay đây là đường nối các đảo phía nam, bên cạnh vẫn thấy xác…
• Scapa Flow – Vịnh Scapa Flow là vùng nước sâu tự nhiên được quần đảo bao quanh, từng là căn cứ hải quân Anh trong cả hai cuộc thế chiến. Năm 1919, hạm đ…
• Bảo tàng Scapa Flow – Bảo tàng nằm trong căn cứ hải quân cũ ở Lyness trên đảo Hoy, mở cửa trở lại sau đợt cải tạo năm 2022, kể về lịch sử hải quân của Scapa Flow…
• Tháp Martello Hackness – Tháp pháo tròn kiểu Martello và pháo đài thời chiến tranh Napoléon ở cực nam đảo Hoy, dùng để bảo vệ các đoàn tàu hộ tống trước tàu tư đánh…
• Old Man of Hoy – Cột đá biển bằng sa thạch đỏ cao khoảng 137 m, sừng sững trước vách đá bờ tây đảo Hoy. Đây là một trong những cột đá biển nổi tiếng nhất nư…
• Vịnh Rackwick – Vịnh hẻo lánh trên bờ tây đảo Hoy, được những vách đá đỏ cao vút bao quanh. Bãi cuội khổng lồ và thung lũng cỏ tạo nên một trong những cảnh…
• Dwarfie Stane – Mộ thời đồ đá mới được khoét từ một khối đá nguyên khối trong thung lũng đảo Hoy, là ngôi mộ đá duy nhất như vậy ở nước Anh. Xung quanh là…
• Brough of Birsay – Hòn đảo nhỏ chỉ đi bộ lên được khi thủy triều rút. Trên đảo có di chỉ làng người Pict và người Viking, dưới ngọn hải đăng ở đầu đảo có thể…
• Cung Bá tước Birsay – Tàn tích cung điện do Bá tước Robert Stewart xây vào thế kỷ 16, còn sót lại tường cao và các tháp góc. Di tích nằm ngay đối diện đảo Brough…
• Broch of Gurness – Tháp đá tròn thời đại đồ sắt cùng khu làng xung quanh, được bảo tồn rất tốt, nằm đối diện đảo Rousay qua eo biển Eynhallow.
• Broch và mộ đá Midhowe – Mộ đá dài thời đồ đá mới và tháp broch thời đại đồ sắt trên bờ tây đảo Rousay, được gọi là “con thuyền của người chết”. Đây là lựa chọn phổ…
• Vách đá Yesnaby – Vách đá và cột đá biển bằng sa thạch đỏ trên bờ tây đảo chính, sóng vỗ dữ dội. Mùa hè có hoa anh thảo Scotland nở, đây là nơi lý tưởng để c…
• Skaill House – Dinh thự trang viên thế kỷ 17 đẹp nhất Orkney, nằm sát Skara Brae. Chính chủ trang viên từng chủ trì khai quật ngôi làng cổ này.
• Mũi Marwick – Vách chim biển cao khoảng 85 m trên bờ tây đảo chính, là khu bảo tồn của RSPB. Trên đỉnh có tháp đá tưởng niệm Huân tước Kitchener.
• Stromness – Thị trấn lớn thứ hai của Orkney, con phố chính lát đá uốn lượn dọc vịnh, nhà cổ san sát bên bến cảng. Đây là bến phà đi Hoy và đất liền Sco…
• Trung tâm Nghệ thuật Pier – Bảo tàng nghệ thuật hiện đại bên bờ biển Stromness, lưu giữ tác phẩm của các nghệ sĩ hiện đại Anh như Barbara Hepworth và Ben Nicholson. Th…
• Bảo tàng Stromness – Bảo tàng kiểu cổ thành lập năm 1837, trưng bày hiện vật về hàng hải, săn cá voi, Công ty Vịnh Hudson, vật trục vớt từ tàu Đức chìm ở Scapa…
• Phố cổ và bến cảng Kirkwall – Thủ phủ Orkney, con phố chính lát đá “the Street” chạy xuyên khu phố cổ, quy tụ đại giáo đường, cung điện, bảo tàng và các cửa hàng nhỏ. Bế…

Ăn uống

• The Foveran – Nhà hàng gia đình nhìn ra vịnh Scapa Flow, nổi tiếng với cừu North Ronaldsay và thịt bò Orkney.
• The Storehouse – Nhà hàng có phòng nghỉ, cải tạo từ kho ướp cá trích năm 1880, thực đơn theo mùa lấy hải sản và thịt Orkney làm chủ đạo.
• Helgi's Bar & Restaurant – Quán bar-nhà hàng theo phong cách Viking bên cảng, là quán địa phương có nhiều đánh giá nhất Kirkwall, nổi bật với hamb…
• Judith Glue Real Food Café – Quán cà phê trong cửa hàng thủ công đối diện Nhà thờ St Magnus, có súp, salad và bánh tự làm, thích hợp nghỉ chân ăn tr…
• Harbour Fry – Quán cá chiên khoai tây bên cảng, cá haddock chiên tươi theo gọi món, ăn tại chỗ hoặc mang đi.
• Lucano Italian Restaurant – Nhà hàng Ý do người gốc Basilicata điều hành, pizza và mì ống làm thủ công, mở cửa quanh năm, buổi tối thường kín chỗ.

Lịch trình

• Shetland và Orkney: quần đảo phía bắc 9 ngày – Từ Aberdeen đi phà đêm lên Shetland, rồi xuống Orkney, xem tháp đá, chim biển và di chỉ thời đồ đá mới.