Kim Môn

Hòn đảo nơi nhà cổ kiểu Mân Nam và hầm hào thời chiến cùng tồn tại, đi thuyền từ bến Ngũ Thông ở Hạ Môn khoảng 30 phút. Đặc sản gồm kẹo Cống, dao thép và rượu cao lương.

Kim Môn nằm trên mặt biển phía đông Hạ Môn, Phúc Kiến, gồm Đại Kim Môn, Tiểu Kim Môn (Liệt Dữ) và các đảo khác. Điểm gần Hạ Môn nhất cách chưa tới 10 km. Hiện đảo do chính quyền Đài Loan quản lý trên thực tế. Trên đảo còn giữ nhiều nhà cổ gạch đỏ kiểu Mân Nam thời Thanh và các lầu kiểu Tây của làng kiều dân Nam Dương. Vì trận Cổ Ninh Đầu năm 1949 và trận pháo 823 năm 1958, đảo còn có hệ thống hầm hào, lô cốt và bảo tàng lịch sử chiến tranh dày đặc, tạo nên nét riêng “nhà cổ + chiến địa”. Phần lớn khu vực thuộc “Công viên Quốc gia” Kim Môn.

Khí hậu cận nhiệt đới hải dương. Từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau mát mẻ, ít mưa, thích hợp nhất để đạp xe và đi dạo các làng cổ. Mùa hè nóng bức. Mùa xuân thường có sương mù biển khiến chuyến bay bị hoãn. Các khu trọng điểm: ① Thị trấn Kim Thành: phố Mô Phạm, Tổng binh thự, tiết hiếu phường của mẹ Khâu Lương Công, lầu Cự Quang, cùng làng Thủy Đầu và làng Châu Sơn ở phía tây nam, và hầm hào Trạch Sơn. ② Cổ Ninh Đầu phía tây bắc: bảo tàng lịch sử chiến tranh, lầu kiểu Tây Bắc Sơn, hồ Từ. ③ Thị trấn Kim Hồ ở giữa: núi Thái Vũ, bảo tàng lịch sử trận pháo 823, làng Quỳnh Lâm. ④ Thị trấn Kim Sa phía đông bắc: làng dân tục Sơn Hậu, trạm quan sát Mã Sơn, trận địa pháo Sư Sơn. ⑤ Tiểu Kim Môn: qua cầu Kim Môn (thông xe năm 2022) đến hầm hào Cửu Cung và bảo tàng Hồ Tỉnh Đầu.

Giao thông: từ bến Ngũ Thông ở Hạ Môn đến bến Thủy Đầu ở Kim Môn khoảng 30 phút đi thuyền (“tiểu tam thông”, cần làm giấy tờ tương ứng). Cũng có chuyến bay từ Đài Bắc, sân bay Tùng Sơn. Trên đảo có xe buýt và xe buýt tham quan, nên thuê xe điện hoặc tự lái. Nên dành 2–3 ngày. Đặc sản gồm kẹo Cống, dao làm bếp, rượu cao lương và mì sợi. Một số khu quân sự vẫn là khu cấm, xin đừng tự ý vào.

Điểm tham quan nổi bật

• Đường hầm Địch Sơn – Đường thủy hình chữ A đục trong đá granite phục vụ chiến tranh, có thể neo đậu tàu nhỏ, là đường hầm chiến địa tiêu biểu nhất của Kim Môn.
• Lầu Cử Quang – Lầu ba tầng kiểu cung điện xây năm 1952, là địa danh của Kim Môn và biểu tượng của tinh thần “Vô vong tại Cử” (đừng quên Cử).
• Làng Thủy Đầu – Làng kiều hương đẹp nhất Kim Môn, nhà cổ kiểu Mân Nam và nhà lầu phương Tây đứng cạnh nhau; Lầu Đắc Nguyệt là tháp súng chống cướp biển nổi…
• Đài quan sát Mã Sơn – Tiền đồn gần đại lục nhất Kim Môn, đi qua đường hầm có thể dùng ống nhòm nhìn thẳng sang Góc Dư đối diện ở Hạ Môn.
• Bảo tàng Chiến sử Cổ Ninh Đầu – Bảo tàng lịch sử tưởng niệm Trận Cổ Ninh Đầu năm 1949, công trình kiểu lâu đài trưng bày các bức tranh sơn dầu lớn tái hiện trận chiến.
• Làng Châu Sơn – Làng đơn họ Tiết, nhà cổ bao quanh ao nước giữa làng, là một trong những tụ điểm kiểu Mân Nam được bảo tồn tốt và đẹp nhất Kim Môn.
• Làng văn hóa dân gian Sơn Hậu – Mười tám ngôi nhà lớn kiểu hai tiến xếp ngay ngắn của họ Vương, là mẫu mực của quần thể kiến trúc truyền thống Mân Nam.
• Phố Mô Phạm – Phố cổ gạch đỏ có hành lang vòm, xây năm 1924, pha phong cách Nhật và Baroque, là trung tâm ăn uống và mua sắm ở Kim Thành.
• Dương lâu cổ Bắc Sơn – Dinh thự hai tầng đầy lỗ đạn trên tường, từng là sở chỉ huy trong trận Cổ Ninh Đầu, là di tích chiến tranh trực quan nhất.
• Từ Hồ – Hồ vịnh được đắp đê ngăn thành, mùa đông có đàn cốc đen trú ngụ; bờ đê, hoàng hôn và Pháo đài Tam Giác là cảnh quan kinh điển ở bờ tây Kim…
• Núi Thái Vũ – Đỉnh cao nhất Kim Môn, trên tảng đá granite khổng lồ có khắc dòng chữ “Chớ quên Cử”, chùa Hải Ấn là điểm không thể bỏ qua khi leo núi.
• Bảo tàng Chiến sử Bát Nhị Tam – Bảo tàng tưởng niệm trận pháo kích 23-8 năm 1958, trong và ngoài nhà trưng bày máy bay chiến đấu, pháo và nhiều tư liệu lịch sử.
• Dương lâu Trần Cảnh Lan – Dương lâu kiểu Nam Dương lớn nhất Kim Môn, hướng ra Bãi biển Thành Công, từng làm trường học, bệnh viện dã chiến và câu lạc bộ sĩ quan.
• Cổng tiết hiếu mẹ Khâu Lương Công – Cổng đá dựng năm 1812 để vinh danh mẹ của Đề đốc Chiết Giang Khâu Lương Công, chạm khắc tinh xảo, được Đài Loan công nhận là “di tích quốc…
• Tổng binh thự trấn Kim Môn – Cựu địa điểm chỉ huy quân sự cao nhất Kim Môn thời nhà Thanh, bên trong nha môn bốn tiến có trưng bày lịch sử hành chính Kim Môn qua các th…
• Nhà máy rượu Kim Môn – Nơi sản xuất rượu cao lương Kim Môn, có thể tham quan khu trưng bày quy trình ủ rượu và mua các loại rượu giới hạn. Đây là điểm đến không t…
• Trận địa pháo Sư Sơn – Trận địa pháo howitzer 8 inch được xây hoàn toàn trong hầm, mỗi ngày có biểu diễn mô phỏng thao tác khai hỏa, tái hiện cảnh sẵn sàng chiến…
• Làng Quỳnh Lâm – Đại tụ điểm họ Thái với “bảy đền tám từ đường”, dưới lòng đất còn có hệ thống hầm phòng thủ dân sự chằng chịt.
• Đường hầm Cửu Cung – Đường hầm thủy chiến lớn ở Tiểu Kim Môn, dài khoảng 790 mét, có thể đi bộ xuyên suốt, trong động mát mẻ và sâu thẳm.
• Bảo tàng Chiến sử Hồ Tỉnh Đầu – Bảo tàng chiến sử và điểm quan sát ở góc tây bắc Tiểu Kim Môn. Dùng ống nhòm có thể ngắm đảo Hạ Môn, Cổ Lãng Dự và đường chân trời nhà cao…
• Đảo Kiến Công – Hòn đảo nhỏ giữa biển phía tây nam Kim Thành. Khi triều rút, lối đi lát đá sẽ lộ ra để đi bộ lên đảo, trên đảo có tượng Trịnh Thành Công.
• Cầu Kim Môn – Cầu vượt biển dài khoảng 5,4 km, thông xe năm 2022, nối Đại Kim Môn và Tiểu Kim Môn, có thể đạp xe hoặc đi bộ ngắm cảnh.
• Hồ Cổ Cương – Hồ tự nhiên ở phía nam Kim Thành. Bên bờ hồ có Cổ Cương Lâu kiểu cung điện cổ, phản chiếu xuống mặt nước, cảnh sắc mộc mạc và cổ kính.
• Dao thép Kim Hợp Lợi – Làm dao bếp từ vỏ đạn pháo còn sót lại sau chiến tranh pháo kích. Tại xưởng có thể xem thợ cắt và rèn dao ngay tại chỗ.
• Nhà trưng bày Trà thất Đặc ước – Phòng trưng bày “Quân trung lạc viên” cải tạo từ đúng địa điểm cũ, kể lại lịch sử xã hội ít người biết của Kim Môn thời kỳ chiến địa.

Ăn uống

• Cháo Quảng Đông Vĩnh Xuân – Quán cháo ba đời trên phố cổ Kim Thành, khai lập năm 1930; cháo mịn kèm quẩy là bữa sáng kinh điển của Kim Môn.
• Quán ăn vặt Kim Đạo Địa – Quán ăn trong nhà cổ ở làng Thủy Đầu, chuyên mì sợi hàu đá và bánh hàu chiên, chỉ bán bữa trưa, thường hết sớm.
• Trang trại bò Lương Kim (cửa hàng gốc) – Quán mì bò trực thuộc trang trại ở thị trấn Kim Hồ, món chủ lực là mì bò tái nhúng nước dùng nóng và mì bò ủ rượu, bò m…
• Cửa hàng bánh nướng kiểu Mân – Tiệm bánh nướng hơn ba mươi năm trên phố cổ Sa Mỹ, nướng mới mỗi ngày với vị mặn và ngọt, thường xếp hàng, cũng là quà…
• Quán ăn vặt Biểu Ký – Quán bữa sáng lâu đời khai trương năm 1968 ở Kim Thành, có bánh trứng thủ công, canh mì sợi thịt và cháo Quảng Đông.