Kharkhorin và thung lũng Orkhon

Thung lũng Orkhon, nơi từng là cố đô của Đế chế Mông Cổ, với chùa Erdene Zuu (Di sản Thế giới), thác Orkhon và cảnh quan văn hóa du mục trên thảo nguyên.

Kharkhorin nằm ở phía bắc tỉnh Övörkhangai, miền trung Mông Cổ, bên bờ sông Orkhon, cách Ulaanbaatar khoảng 360 km. Đây là nơi đặt kinh đô Kharkhorin của Đế chế Mông Cổ vào thế kỷ 13. Trước đó, các đế chế Hung Nô, Đột Quyết và Hồi Hột cũng từng dựng đô trên thung lũng Orkhon. Năm 2004, “Cảnh quan văn hóa thung lũng Orkhon” được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới. Thị trấn ngày nay không lớn, nhưng bức tường với 108 bảo tháp trắng bao quanh chùa Erdene Zuu là một trong những hình ảnh tiêu biểu nhất của Mông Cổ. Thời điểm lý tưởng để đến là tháng 6–9, khi thảo nguyên xanh tươi và tháng 7 có lễ hội Naadam. Ban ngày ấm nhưng đêm lạnh, nên nhớ mang theo áo khoác. Từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau trời rất rét, nhiều trại lều ger đóng cửa. Khi tham quan, bạn có thể chia lịch trình thành ba khu vực: trong thị trấn có chùa Erdene Zuu, Bảo tàng Kharkhorin, di chỉ cố đô, rùa đá và đài tưởng niệm Đế chế Mông Cổ trên núi; ở phía bắc, dọc thung lũng có Bảo tàng bia ký Đột Quyết Khöshöo Tsaidam và kinh thành Hồi Hột Karabalgasun; ở phía tây nam, dọc thung lũng, qua suối nước nóng Khujirt và tu viện Tövkhön, bạn sẽ đến thác Orkhon, và thường cần ở lại qua đêm. Trên đường từ Ulaanbaatar, nhiều người dừng lại cưỡi lạc đà tại cồn cát Khongoryn Els và núi Khögnö Khan. Về di chuyển, có xe buýt đường dài từ Ulaanbaatar mất khoảng 6–7 giờ, nhưng phổ biến hơn là thuê xe địa hình kèm tài xế và hướng dẫn viên, đi tuyến vòng quanh kéo dài 3–6 ngày. Nên dành ít nhất 2 ngày; nếu muốn ghé thác nước thì cần 4–5 ngày. Chỗ ở chủ yếu là trại lều ger và nhà của người chăn nuôi. Ở vùng hẻo lánh, bạn cần chuẩn bị tiền mặt, kem chống nắng và thuốc chống muỗi.

Điểm tham quan nổi bật

• Tu viện Erdene Zuu – Tu viện Phật giáo Tây Tạng cổ nhất còn tồn tại ở Mông Cổ, xây năm 1585 bằng đá từ cổ thành Kharkhorin, được bao quanh bởi bức tường với 108…
• Thác Orkhon – Thác nước với hẻm núi bazan ở thượng nguồn thung lũng sông Orkhon, cao khoảng 20 m, xung quanh là địa hình núi lửa và các khu trại thảo ngu…
• Sông Orkhon – Thung lũng sông rộng với thảo nguyên, cái nôi của văn minh Mông Cổ; đàn gia súc, lều ger và các khúc quanh sông tạo nên phong cảnh du mục đ…
• Bảo tàng Karakorum – Bảo tàng khảo cổ khai trương năm 2011, trưng bày đồ sứ, tiền xu và cấu kiện kiến trúc cung điện thu được từ kinh đô Đế quốc Mông Cổ.
• Tượng đài Đế quốc Mông Cổ – Tượng đài ba mặt bản đồ trên sườn núi phía nam thành, thể hiện lãnh thổ Hung Nô, Đột Quyết và Đế quốc Mông Cổ, nhìn xuống thung lũng Orkhon.
• Karakorum – Di chỉ kinh đô Đế quốc Mông Cổ do Ögedei lập năm 1235, còn ít tàn tích trên mặt đất nhưng chứng kiến trung tâm của lục địa Á–Âu.
• Rùa đá Karakorum – Rùa đá granit thế kỷ 13 trên thảo nguyên ngoài chùa Erdene Zuu, vốn là bệ bia đánh dấu ranh giới thành Karakorum.
• Tảng đá hình dương vật – Tượng đá hình dương vật trong thung lũng phía đông nam thị trấn, tương truyền dùng để răn giữ tăng lữ, nay là điểm check-in độc đáo.
• Tu viện Tövkhön – Tu viện trên đỉnh núi do Zanabazar lập, am nhỏ trên vách đá giữa rừng là nơi hành hương của thung lũng Orkhon.
• Đồi cát Elsen Tasarkhai – Dải cát hẹp dài khoảng 80 km giữa thảo nguyên, không cần đến sa mạc Gobi vẫn có thể cưỡi lạc đà và leo cồn cát ngắm hoàng hôn.
• Núi Khögnö Khan – Khu bảo tồn thiên nhiên núi granit bên cạnh cồn cát, trong thung lũng có tàn tích tu viện Ubugun thế kỷ 17 và một ngôi chùa nhỏ được xây lạ…
• Tu viện Shankh – Ngôi chùa cổ do Zanabazar lập, tương truyền từng cất giữ cờ chiến của Thành Cát Tư Hãn, là một trong số ít tu viện còn sót lại thời Liên Xô.
• Khöshöö Tsaidam – Nơi đặt bia Kul Tigin và Bilge Khagan của Đột Quyết thế kỷ 8, khắc văn tự Turk cổ và chữ Hán sớm nhất.
• Karabalgasun – Di chỉ kinh đô Hãn quốc Duy Ngô Nhĩ thế kỷ 8, tường đất nện cao còn sót lại, là cổ thành hoang tàn đẹp nhất thung lũng Orkhon.
• Khujirt – Thị trấn nghỉ dưỡng suối khoáng thời Liên Xô, trên đường đến thác Orkhon có thể ngâm mình thư giãn.
• Suối nước nóng Tsenkher – Suối nước nóng lưu huỳnh nhiệt độ cao trong thung lũng Khangai, các trại dẫn nước vào bể ngoài trời, là điểm ngâm suối qua đêm nổi tiếng nh…

Ăn uống

• Nhà hàng Kharkhorin Hostel – Nhà hàng của hostel nằm giữa tu viện Erdene Zuu và trung tâm thị trấn, có món Hàn và pizza để đổi vị sau nhiều bữa ăn M…
• Nhà hàng King – Nhà hàng lâu năm trên phố chính thị trấn, chủ yếu phục vụ món Mông Cổ và có thêm món Hàn; hướng dẫn viên thường dẫn khá…
• Nhà hàng khách sạn Ikh Khorum – Nhà hàng của khách sạn mới hơn trong thị trấn, có món Mông Cổ lẫn pizza và hamburger, sức chứa đoàn đông; đánh giá khác…
• Quán cà phê Ortoo – Quán cà phê nhỏ cạnh tu viện Erdene Zuu, bánh ngọt và cà phê được khen, tiện nghỉ chân sau khi tham quan.

Lịch trình

• Thảo nguyên miền trung đến hồ Khövsgöl 12 ngày – Xuyên qua thung lũng sông Orkhon, dãy núi Khangai và hồ Trắng để lên phía bắc đến Khövsgöl, chặng cuối bay về từ Murun.