Khajuraho

Quần thể đền thờ thời vương triều Chandela nổi tiếng với điêu khắc tinh xảo. Nhóm đền phía Tây trong Di sản Thế giới là hoành tráng nhất. Gần đó có Khu bảo tồn hổ Panna và thác Raneh.

Khajuraho nằm ở huyện Chhatarpur, phía bắc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ, là nơi có Quần thể đền Khajuraho được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Từ thế kỷ 10 đến 12, vương triều Chandela đã xây khoảng 85 ngôi đền Ấn Độ giáo và Jain giáo, nay còn hơn 20 ngôi. Các đền nổi tiếng thế giới nhờ tháp mái kiểu Nagara hoành tráng và những điêu khắc tinh tế trên tường ngoài, thể hiện thần linh, thiên nữ và những cặp đôi yêu nhau.

Các đền chia thành ba nhóm. Nhóm Tây nằm ở trung tâm thị trấn, quy mô lớn nhất, cần mua vé. Nhóm Đông chủ yếu là đền Jain giáo. Nhóm Nam rải rác giữa cánh đồng. Xung quanh còn có Khu bảo tồn hổ Panna, thác Raneh với hẻm núi đá granite nhiều màu, và Pháo đài Kalinjar.

Khí hậu: tháng 10 đến tháng 3 mát mẻ, khô ráo, thích hợp nhất để tham quan. Cuối tháng 2 mỗi năm, nhóm đền Tây tổ chức Lễ hội Múa Khajuraho kéo dài một tuần. Tháng 4–6 nóng gay gắt, thường trên 40°C. Tháng 7–9 là mùa mưa, khu vực lõi Panna đóng cửa.

Di chuyển: sân bay Khajuraho có chuyến bay đi Delhi, Varanasi và các nơi khác. Ga tàu hỏa có tàu đi Delhi, Varanasi, Jhansi. Từ Jhansi hoặc Orchha thuê xe khoảng 4 giờ. Trong thị trấn có thể đi bộ, thuê xe đạp hoặc đi xe tuk-tuk.

Gợi ý: lưu trú 2 ngày. Một ngày tham quan nhóm đền Tây và bảo tàng, buổi tối xem chương trình ánh sáng âm thanh. Một ngày đạp xe thăm nhóm đền Đông và Nam, hoặc đổi sang đi săn hổ ở Panna và ngắm thác Raneh. Khi vào đền phải cởi giày và ăn mặc lịch sự. Hãy từ chối những “hướng dẫn viên” không có giấy phép đeo bám.

Điểm tham quan nổi bật

• Nhóm di tích Khajuraho – Khu lõi Di sản Thế giới Khajuraho, trong khu vườn có tường bao tập trung những ngôi đền Chandela lớn nhất và chạm khắc tinh xảo nhất.
• Đền Kandariya Mahadeva – Ngôi đền thờ Shiva cao lớn và chạm khắc phức tạp nhất Khajuraho, các tầng tháp xếp chồng tượng trưng cho núi Kailash ở Himalaya.
• Đền Lakshmana – Ngôi đền lớn có niên đại sớm nhất và được bảo tồn tốt nhất trong nhóm đền phía Tây, bốn góc có điện phụ và đầy đủ chạm khắc các cặp tình nh…
• Đền Vishvanatha – Đền thờ thần Shiva xây năm 1002, chạm khắc tinh xảo, đối diện là điện Nandi với tượng bò thần khổng lồ.
• Đền Chitragupta – Ngôi đền duy nhất ở Khajuraho thờ thần Mặt Trời Surya, bên trong có tượng thần Mặt Trời đi trên cỗ xe bảy ngựa.
• Đền Devi Jagadambi – Ngôi đền tinh xảo chung bệ với Kandariya, các tượng tiên nữ và đôi tình nhân trên tường ngoài được cho là đẹp nhất.
• Đền Varaha – Gian đền nhỏ thờ một tượng lợn rừng khổng lồ chạm từ nguyên khối đá sa thạch, trên thân khắc hàng trăm tượng thần nhỏ.
• Đền Matangeshwar – Ngôi đền cổ duy nhất ở Khajuraho vẫn còn hoạt động, thờ một linga đá cao khoảng 2,5 m, hương khói nghi ngút.
• Đền Chausath Yogini – Ngôi đền cổ nhất còn lại ở Khajuraho, xây bằng đá granit thô, từng có sáu mươi tư gian miếu nhỏ.
• Nhóm đền Kỳ Na giáo phía Đông – Nhóm đền Kỳ Na giáo do đền Parshvanatha dẫn đầu, chạm khắc tinh xảo và vẫn có tín đồ đến lễ bái.
• Đền Javari – Đền Vishnu nhỏ có tỷ lệ thanh tú trong nhóm phía Đông, với tháp cao vút và cổng chạm khắc tinh xảo đáng xem.
• Đền Vamana – Ngôi đền thờ hóa thân lùn của Vishnu trong nhóm phía Đông, tượng tiên nữ trên tường ngoài có dáng điệu duyên dáng, được giữ gìn tốt.
• Đền Duladeo – Đền thờ Shiva cuối thời vương triều Chandela ở nhóm đền phía Nam, với các tượng tiên nữ chạm khắc dày đặc, lộng lẫy trên tường ngoài.
• Đền Chaturbhuj – Ngôi đền duy nhất trong nhóm phía Nam không có chạm khắc đôi tình nhân. Bên trong có tượng Vishnu bốn tay đứng cao khoảng 2,7 m, rất thích…
• Bảo tàng Khảo cổ Khajuraho – Bảo tàng Khảo cổ do Cục Khảo cổ Ấn Độ quản lý, lưu giữ nhiều tác phẩm điêu khắc thu thập từ các đền, trong đó có tượng thần voi Ganesha đan…
• Chương trình âm thanh và ánh sáng Khajuraho – Chương trình ánh sáng và âm thanh ban đêm diễn trên bãi cỏ trong khu nhóm đền phía Tây, kể về vương triều Chandela và các truyền thuyết đền…
• Vườn quốc gia Panna – Khu bảo tồn hổ phía Nam Khajuraho, nơi bạn có thể đi xe jeep mui trần qua hẻm núi sông Ken và rừng gỗ tếch để săn ngắm hổ.
• Thác Raneh – Hẻm núi đá granite nhiều màu do sông Ken xẻ nên, sau mưa có nhiều thác đổ xuống. Bên cạnh là khu bảo tồn cá sấu gharial sông Ken.
• Thác Pandav – Thác cao khoảng 30 m trong Vườn quốc gia Panna. Dưới thác là hồ nước xanh biếc và những hang đá được cho là nơi năm anh em Pandava từng ẩn…
• Pháo đài Kalinjar – Pháo đài trên đỉnh núi quan trọng của vương triều Chandela, với tường thành, đền Neelkantha thờ Shiva và các phù điêu trên vách đá nhìn xuố…

Ăn uống

• Raja Café – Quán café lâu đời mở từ năm 1978, đối diện lối ra nhóm đền phía Tây. Tầng hai nhìn thấy các ngôi đền.
• Mediterraneo – Nhà hàng ngoài trời có mái che trên đường đền Jain, được xem là quán Ý ngon nhất thị trấn.
• Blue Sky Restaurant – Quán ngoài trời hai tầng đối diện nhóm đền phía Tây, nổi tiếng với chỗ ngồi trên nhà cây để ngắm toàn cảnh đền.
• Madras Coffee House – Quán nhỏ kiểu gia đình Nam Ấn đối diện nhóm đền phía Tây, nổi tiếng với bánh dosa mỏng và cà phê lọc Nam Ấn.

Lịch trình

• Từ Delhi đến Varanasi dọc đồng bằng sông Hằng 10 ngày – Hành trình văn hóa dài từ Delhi qua Agra, Orchha và Khajuraho đến Varanasi.
• Gwalior, Orchha và Khajuraho, tuyến di tích 5 ngày – Dọc tuyến từ Delhi xuống phía nam: pháo đài trên đỉnh núi, kinh đô Bundela cổ và các đền Chandela.
• Từ Delhi đến Indore: hành trình di sản miền Trung Ấn Độ 13 ngày – Đi xuống phía nam từ Delhi qua Gwalior, Khajuraho và Sanchi đến vùng Malwa: một hành trình văn hóa dài.
• Vòng lớn toàn bang Madhya Pradesh: di tích và hổ 15 ngày – Từ Gwalior đến Indore xuyên qua bang Madhya Pradesh, một chuyến đi gặp di sản, hổ, vùng núi và thành phố thiêng.