Jyväskylä

Thành phố kiến trúc của Alvar Aalto. Công trình của ông nằm rải rác trong thành phố và trên các đảo hồ; nhà thờ gỗ Petäjävesi ở ngoại ô được UNESCO công nhận; tháng 8 có Rally Phần Lan rền vang.

Jyväskylä nằm ở vùng hồ miền trung Phần Lan, là thủ phủ vùng Trung Phần Lan, dân số khoảng 150 nghìn người. Thành phố nằm giữa sống núi băng hà Harju và hồ Jyväsjärvi, phía nam nối với hồ Päijänne, hồ lớn thứ hai Phần Lan, qua một con kênh. Đây là nơi kiến trúc sư Alvar Aalto lớn lên và bắt đầu hành nghề. Trong thành phố và vùng ngoại ô có khoảng 30 công trình của ông, từ câu lạc bộ công nhân và nhà thờ Muurame thời kỳ đầu đến khuôn viên đại học, tòa thị chính Säynätsalo và ngôi nhà thí nghiệm bên hồ Muuratsalo thời kỳ trưởng thành. Vì vậy thành phố được gọi là “thành phố của Aalto”, còn Đại học Jyväskylä khiến nơi đây tràn đầy không khí sinh viên.

Thời điểm đẹp nhất là tháng 6–8, khi ngày dài, tàu du lịch trên hồ hoạt động và nhà hè Aalto mở cửa. Đầu tháng 8, trong thời gian diễn ra Giải vô địch Rally thế giới Phần Lan, chỗ ở rất khan hiếm. Mùa đông lạnh và nhiều tuyết, có thể trượt tuyết nhưng hầu hết điểm tham quan mùa hè đều đóng cửa.

Gợi ý lịch trình: ngày đầu ở trung tâm, xem Bảo tàng Aalto, khuôn viên đại học, công viên nhà thờ và bảo tàng thủ công. Chiều lên tháp nước Harju ngắm cảnh. Ngày thứ hai đi về phía nam đến tòa thị chính Säynätsalo, nhà thí nghiệm Muuratsalo và nhà thờ Muurame, hoặc đi tàu du lịch trên hồ Päijänne. Ngày thứ ba đi về phía tây khoảng 33 km để xem nhà thờ gỗ Petäjävesi cổ, di sản thế giới.

Di chuyển: từ Helsinki đi tàu khoảng 3,5 giờ, từ Tampere khoảng 1,5 giờ. Trong thành phố đi bộ kết hợp xe buýt là đủ. Các công trình Aalto ngoại ô tốt nhất nên tự lái xe hoặc đạp xe. Nên dành 2–3 ngày. Lưu ý: các công trình nhà ở của Aalto chủ yếu chỉ có tham quan theo hướng dẫn vào mùa hè, cần đặt trước trên trang web chính thức.

Điểm tham quan nổi bật

• Bảo tàng Alvar Aalto – Bảo tàng do chính Alvar Aalto thiết kế, trưng bày một cách hệ thống các công trình kiến trúc, đồ nội thất và tác phẩm thiết kế của bậc thầy…
• Tòa thị chính Säynätsalo – Tòa thị chính bằng gạch đỏ năm 1952 của Aalto, bố cục quanh sân cỏ nâng cao, là kiệt tác kinh điển trong lịch sử kiến trúc thế kỷ 20.
• Nhà thờ cổ Petäjävesi – Nhà thờ gỗ tròn do thợ mộc làng quê xây dựng vào những năm 1760, kết hợp phong cách Gothic và Phục hưng, được ghi vào Di sản Thế giới.
• Ngôi nhà thử nghiệm Muuratsalo – Nhà nghỉ bên hồ của vợ chồng Aalto, sân trong có tường ghép hàng chục loại gạch và ngói để thử nghiệm vật liệu, riêng tư và đầy chất thơ.
• Đồi Harju và Vesilinna – Sườn núi băng hà ở phía bắc trung tâm thành phố; leo cầu thang lớn và đài quan sát trên tháp nước cũ để nhìn xuống thành phố và hồ.
• Du thuyền hồ Päijänne – Đi tàu từ cảng Jyväskylä dạo hồ Päijänne, hồ lớn thứ hai Phần Lan; có thể đi tàu kiểu tàu hơi nước đến Lahti.
• Khuôn viên Seminaarinmäki, Đại học Jyväskylä – Khuôn viên lịch sử của Đại học Jyväskylä, nơi có trường sư phạm tiếng Phần Lan đầu tiên, nhà gỗ thế kỷ 19 và tòa nhà chính do Aalto thiết k…
• Bảo tàng Trung Phần Lan – Bảo tàng lịch sử khu vực do Aalto thiết kế, nay kết nối với Bảo tàng Aalto, kể về đời sống nông thôn và thành thị ở Trung Phần Lan.
• Bảo tàng Thủ công Phần Lan – Bảo tàng Thủ công Quốc gia duy nhất của Phần Lan, trưng bày dệt may truyền thống, trang phục dân tộc và đồ thủ công đương đại, có thể tự ta…
• Nhà thờ Thành phố Jyväskylä – Nhà thờ gạch đỏ theo phong cách tân Gothic ở trung tâm, công viên Nhà thờ xung quanh là phòng khách của thành phố, giáp phố đi bộ.
• Nhà thờ Taulumäki – Nhà thờ gạch đỏ theo phong cách cổ điển Bắc Âu xây năm 1929, tháp chuông cao vút và nội thất vòm hình trụ giản dị là điểm nổi bật.
• Câu lạc bộ Công nhân Jyväskylä – Tác phẩm thời kỳ đầu của Aalto năm 1925, nhà nhỏ kiểu cổ điển mang ảnh hưởng Phục Hưng Ý, có thể chiêm ngưỡng từ bên ngoài.
• Nhà thờ Muurame – Nhà thờ trắng do Aalto thiết kế năm 1929, tháp chuông và hành lang vòm mang nét thôn dã Ý, là tác phẩm tiêu biểu thời kỳ đầu của ông.
• Sân cũ Toivola – Góc hiếm hoi của khu nhà gỗ thế kỷ 19 gần trung tâm, có các xưởng thủ công nhỏ, cửa hàng đồ cổ và quán cà phê.
• Bảo tàng Không quân Phần Lan – Bảo tàng hàng không cạnh sân bay Tikkakoski, lưu giữ máy bay qua các thời kỳ của Không quân Phần Lan, có những mẫu máy bay thời Thế chiến I…
• Laajavuori – Khu hoạt động ngoài trời phía tây bắc thành phố; mùa đông có trượt tuyết và xem nhảy cầu trượt tuyết, mùa hè có đường mòn trong rừng, leo n…
• Nhà thờ Kuokkala – Nhà thờ đương đại khánh thành năm 2010, tường ngoài ốp đá thô, bên trong là vòm có sườn bằng gỗ vân sam, là kiệt tác kiến trúc nhà thờ hiện…

Ăn uống

• Kissanviikset (Râu Mèo) – Nhà hàng lâu đời nhất Jyväskylä, mở từ năm 1963, trang trí chủ đề mèo, bít tết trên ván gỗ và ốc sên tỏi nướng là món c…
• Pöllöwaari – Nhà hàng gia đình cao cấp trong boutique hotel Yöpuu, thực đơn trọn gói đổi theo mùa hai tháng một lần, điểm Tripadviso…
• Figaro – Nhà hàng cao cấp trong tòa nhà đá cũ giữa trung tâm, nổi tiếng với thịt ủ khô và rượu vang, ba lần được độc giả tạp chí…
• Miriam's Café – Time Out gọi đây là quán cà phê được yêu thích nhất ở Jyväskylä, bánh gần như không chứa gluten và salad khẩu phần đầy…

Lịch trình

• Hồ Phần Lan và Bắc Karelia tự lái 10 ngày – Từ bờ nam hồ Saimaa qua Savonlinna, Koli, Kuopio đến Jyväskylä, vòng quanh vùng hồ.