Gwalior

Pháo đài Gwalior, được ca ngợi là “viên ngọc của các pháo đài Ấn Độ”, sừng sững trên đỉnh núi đá sa thạch; cung Man Singh gạch men màu, đền Sas-Bahu và cung điện Jai Vilas đều tráng lệ.

Gwalior nằm ở miền bắc bang Madhya Pradesh, cách Agra khoảng 120 km và cách Delhi khoảng 320 km; là kinh đô của vương triều Tomar và hoàng tộc Scindia, cũng là trung tâm nhạc cổ điển Hindustani. Trung tâm thành phố là Pháo đài Gwalior nằm trên ngọn đồi đá sa thạch đơn độc, trong pháo đài tập trung cung Man Singh, đền Sas-Bahu, đền Teli, gurdwara Sikh và các tượng điêu khắc của đạo Jain trên vách đá; dưới chân đồi có cung Jai Vilas của hoàng tộc Scindia và Bảo tàng khảo cổ Gujari Mahal, còn trong khu phố cổ có lăng Tansen và lăng Muhammad Ghaus. Ở ngoại ô phía bắc, khoảng 35–60 km, huyện Morena có quần thể đền Bateshwar, đền 64 nữ thần Yogini ở Mitaoli, cùng đền Padhavali và Kakanmath, rất thích hợp đi tour trong ngày bằng xe riêng. Thời điểm đẹp nhất từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, ban ngày khoảng 20–28°C; tháng 12 có Lễ hội âm nhạc Tansen, một sự kiện lớn về nhạc cổ điển; tháng 4–6 nhiệt độ thường trên 45°C, tháng 7–9 là mùa mưa. Về giao thông, ga Gwalior nằm trên tuyến Delhi–Mumbai và Delhi–Chennai; đi tàu nhanh Gatimaan hoặc Shatabdi từ Delhi khoảng 3–4 giờ; sân bay Gwalior có chuyến bay đi Delhi, Mumbai và các thành phố khác. Trong thành phố chủ yếu đi tuk-tuk và xe công nghệ, các điểm tham quan cách nhau khá xa nên nên thuê xe riêng. Thông thường nên dành 2 ngày: ngày đầu tham quan pháo đài và xem màn trình diễn ánh sáng âm thanh, ngày thứ hai thăm cung Jai Vilas và các lăng trong khu phố cổ, hoặc đổi thành tour một ngày các đền ở ngoại ô phía bắc. Lưu ý: các di tích trong pháo đài bán vé riêng, giá vé khách nước ngoài cao hơn nhiều so với người bản địa; mùa hè nhớ chống nắng và uống đủ nước; khi vào đền và gurdwara cần cởi giày, ăn mặc kín đáo.

Điểm tham quan nổi bật

• Pháo đài Gwalior – Pháo đài cổ nghìn năm trên ngọn núi đá sa thạch cao hàng trăm mét, được Babur gọi là “viên ngọc của các pháo đài Ấn Độ”, tường thành dài gầ…
• Cung điện Man Mandir – Cung điện do vua Tomar Man Singh xây cuối thế kỷ 15, mặt ngoài được ghép bằng gạch men xanh lam, xanh lục và vàng tạo thành hình vịt, voi v…
• Đền Sas-Bahu – Hai đền thờ thần Vishnu, một lớn một nhỏ, được vua Kachchhapaghata xây năm 1093. Sảnh cột và trần được chạm khắc vô cùng công phu.
• Cung điện Jai Vilas – Cung điện kiểu châu Âu do hoàng tộc Scindia xây năm 1874, nổi tiếng với hai đèn chùm pha lê nặng 3,5 tấn trong Durbar Hall và đoàn tàu bạc…
• Teli ka Mandir – Công trình cổ nhất và cao nhất trong pháo đài Gwalior, xây khoảng thế kỷ 8–9, mái vòm hình thuyền kết hợp phong cách Bắc và Nam Ấn Độ.
• Gujari Mahal – Cung điện do Man Singh xây cho vương hậu tộc Gujar, nay là bảo tàng khảo cổ, có bức tượng nữ thần cây Salabhanjika nổi tiếng.
• Lăng mộ Tansen và Mohammad Ghaus – Nơi an nghỉ của Tansen, bậc thầy âm nhạc trong triều đình Akbar, bên cạnh là lăng mộ kiểu Mughal thế kỷ 16 của thánh Sufi Muhammad Ghaus.
• Quần thể đền Bateshwar – Quần thể khoảng 200 đền đá sa thạch thế kỷ 8–10 trong thung lũng, được khảo cổ học ghép lại và tái thiết, được gọi là “đền ghép hình”.
• Đền Chausath Yogini Mitaoli – Đền tròn trên đỉnh đồi nhỏ, hành lang quanh đền có 64 gian nhỏ bao quanh điện Shiva ở giữa, thường được cho là nguồn cảm hứng của tòa nhà Q…
• Garhi Padavali – Đại sảnh cột đền thế kỷ 10 còn giữ trong một pháo đài nhỏ xây thế kỷ 18, chạm khắc đầy thần thoại Ấn giáo, được ví như “Khajuraho nhỏ”.
• Đền Kakanmath – Tàn tích đền Shiva thế kỷ 11 xây bằng đá không dùng vữa, tháp chính cao khoảng 30 m, trông như sắp đổ nhưng đã đứng vững gần nghìn năm.
• Gurdwara Data Bandi Chhor – Đền thờ đạo Sikh trong pháo đài Gwalior, tưởng nhớ việc Guru Hargobind thứ sáu dẫn 52 vương hầu ra khỏi ngục.
• Hang Siddhachal – Tượng Jain khắc trên vách đá thế kỷ 15 ở thung lũng Urwai phía tây pháo đài, tượng Tirthankara thứ nhất cao gần 17 m.
• Gopachal Parvat – Nhóm tượng khắc Jain trên sườn đông nam pháo đài, khắc từ thế kỷ 15, có tượng Tirthankara ngồi khổng lồ và “giếng bậc đá”.
• Đền Chaturbhuj – Ngôi đền nhỏ thờ Vishnu được đục trong nguyên khối đá năm 875, dòng chữ khắc trên đó có chữ “0” được xem là một trong những ví dụ viết số k…
• Đền Mặt Trời Gwalior – Ngôi đền mới bằng sa thạch đỏ do gia tộc Birla xây năm 1988, mô phỏng Đền Mặt Trời Konark, tạo hình như cỗ xe của thần Mặt Trời.
• Sonagiri – Thánh địa hành hương của đạo Kỳ Na với hơn trăm ngôi đền trắng trên một ngọn đồi nhỏ, bậc đá men lên tận đỉnh, cảnh quan độc đáo.

Ăn uống

• Bahadura Sweets – Tiệm đồ ngọt lâu đời ở Gwalior thành lập năm 1933, bánh boondi laddoo làm bằng bơ ghee nguyên chất là món xếp hàng cả t…
• SS Kachori Wala – Quán ăn đường phố lâu đời ở Naya Bazar, kachori nhân đậu xanh ăn kèm cà ri khoai tây là biểu tượng bữa sáng Gwalior.
• Panchavati Gaurav Rajasthani Restaurant – Nhà hàng thali chay Rajasthan ở City Center, ăn không giới hạn suất, là lựa chọn quen thuộc cho các bữa tiệc gia đình n…
• Silver Saloon (Taj Usha Kiran Palace) – Nhà hàng phục vụ cả ngày trong khách sạn Taj Usha Kiran Palace, thưởng thức món Ấn và Á-Âu trong không gian cung điện.

Lịch trình

• Gwalior, Orchha và Khajuraho, tuyến di tích 5 ngày – Dọc tuyến từ Delhi xuống phía nam: pháo đài trên đỉnh núi, kinh đô Bundela cổ và các đền Chandela.
• Từ Delhi đến Indore: hành trình di sản miền Trung Ấn Độ 13 ngày – Đi xuống phía nam từ Delhi qua Gwalior, Khajuraho và Sanchi đến vùng Malwa: một hành trình văn hóa dài.
• Vòng lớn toàn bang Madhya Pradesh: di tích và hổ 15 ngày – Từ Gwalior đến Indore xuyên qua bang Madhya Pradesh, một chuyến đi gặp di sản, hổ, vùng núi và thành phố thiêng.