Ghardaïa & M'zab Valley

Di sản Thế giới Thung lũng M'Zab ở rìa bắc sa mạc Sahara. Năm thành cổ phòng thủ của phái Ibadi xếp tầng trên đồi, cùng vườn cọ và kiến trúc hình học đã ảnh hưởng đến Le Corbusier.

Ghardaïa nằm ở miền trung Algeria, rìa bắc sa mạc Sahara, cách Algiers khoảng 600 km, là thủ phủ tỉnh Ghardaïa. Sông M'Zab cắt một thung lũng hẹp trên cao nguyên đá vôi. Từ thế kỷ 11, người Berber M'zabi theo phái Ibadi của Hồi giáo lần lượt xây dựng năm thành cổ phòng thủ trong thung lũng: Atteuf, Bounoura, Ghardaïa, Melika và Beni Isguen, gọi chung là “Năm Thành”. Năm 1982, quần thể này được ghi vào Danh sách Di sản Văn hóa Thế giới với tên “Thung lũng M'Zab”. Mỗi thành cổ lấy minaret trên đỉnh đồi làm trung tâm, nhà cửa xếp đồng tâm đi xuống dưới. Bên ngoài là tường thành, nghĩa địa và vườn cọ ở thượng nguồn. Kiến trúc mộc mạc, thực dụng và thích nghi cao với khí hậu này đã ảnh hưởng đến Le Corbusier và các kiến trúc sư hiện đại khác.

Khu vực tham quan lấy thị trấn Ghardaïa làm căn cứ. Ngày đầu tham quan Thành cổ Ghardaïa, quảng trường chợ và Melika đối diện. Ngày thứ hai đi Beni Isguen (có chợ đấu giá buổi chiều), Bounoura và Atteuf cùng Thánh đường Sidi Brahim, rồi ghé khu đô thị sinh thái mới Tafilelt. Nếu có nhiều thời gian có thể đi Metlili ở phía nam hoặc Berriane ở phía bắc.

Thời điểm tốt nhất là từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, ban ngày ấm áp, ban đêm mát. Tháng 5–9, ban ngày thường vượt 40°C, không nên tham quan.

Di chuyển: từ Algiers đi chuyến bay nội địa khoảng 1 giờ đến sân bay Moufdi Zakaria, hoặc đi xe buýt đường dài khoảng 9–10 giờ.

Lưu ý: cộng đồng M'zab rất bảo thủ. Khi vào các thành cổ phải thuê hướng dẫn viên có chứng chỉ tại văn phòng du lịch ở cổng thành. Nghiêm cấm chụp ảnh phụ nữ. Trang phục phải che vai và đầu gối. Một số thánh đường không mở cửa cho người không theo đạo Hồi. Trong thành Beni Isguen cấm hút thuốc. Du khách nước ngoài đến miền nam đôi khi cần báo cáo hoặc có cảnh sát đi cùng. Hãy xác nhận quy định mới nhất với công ty du lịch hoặc khách sạn trước khi khởi hành.

Điểm tham quan nổi bật

• Ksar of Ghardaïa & Market Square – Lớn nhất trong năm thành cổ của Mzab. Pháo đài cổ xếp tầng như kim tự tháp leo lên đồi, đỉnh là tháp minaret hình chóp vuông, chân đồi là q…
• Beni Isguen – Thành “thánh” bảo thủ và được giữ gìn nguyên vẹn nhất Thung lũng Mzab. Trong tường thành, các ngõ phố sạch sẽ, và chợ đấu giá ngoài trời mỗ…
• Sidi Brahim Mosque (El Atteuf) – Thánh đường bằng đất nung trắng tối giản ngoài thành cổ El Atteuf, các đường cong mềm và lỗ mở được cho là đã gợi cảm hứng cho Le Corbusier…
• El Atteuf – Thành cổ lâu đời nhất trong năm thành M'zab, xây năm 1012. Có thánh đường cổ hai minaret vì cộng đồng bên trong chia thành hai phái, ngõ ph…
• Melika – Thành cổ trên đỉnh đồi đối diện Ghardaïa, nhìn bao quát toàn thung lũng M'zab. Bên ngoài có lăng mộ Sidi Aïssa và nghĩa địa trắng.
• Ksar Tafilelt – Khu sinh thái mới xây theo nguyên tắc kiến trúc M'zab truyền thống, từng giành nhiều giải thưởng kiến trúc bền vững, là cửa sổ để hiểu đời…
• Bounoura – Thành cổ M'zab xây trên sống đá, tường thành và thánh đường cổ đứng trên vách dựng đứng. Một phần thành đã bỏ hoang, không khí cổ kính trầm…
• M'zab Palm Groves – Vườn cọ ốc đảo trong thung lũng sông phía thượng nguồn của mỗi thành cổ, có giếng truyền thống, đập phân nước và nhà nghỉ mùa hè, tạo nên c…
• Metlili – Thị trấn ốc đảo của bộ lạc du mục Chaamba, cách Ghardaïa khoảng 25 km về phía nam, có thành cổ trên đỉnh núi và vườn cọ. Nơi đây có thể xem…
• Berriane – Thành cổ Ibadi thứ sáu, cách Ghardaïa khoảng 45 km về phía bắc. Không thuộc năm thành di sản thế giới, nhưng cũng xếp tầng trên đồi và rất…

Ăn uống

• Nhà hàng truyền thống Taqimit Tizefri n Tacha – Nhà hàng truyền thống Mzab trong khu ksar sinh thái Tafilelt mới, ngồi bệt ăn couscous, ăn xong uống trà trong phòng kh…
• Nhà hàng lều Khaima Hamma – Nhà hàng truyền thống kiểu lều, trang trí Berber, phục vụ zviti, maghlouga và các món Mzab khác.