Gasa và núi Ai Lao
Thị trấn người Thái Hoa Yêu dưới núi Ai Lao, với hẻm sông Gasa nhiệt đới, làng cổ Đại Tân Lang, rừng nguyên sinh hẻm Thạch Môn trên núi Ai Lao và đường trà ngựa, đậm sắc thái dân tộc.
Gasa nằm ở phía Tây Nam huyện tự trị dân tộc Di và Thái Tân Bình thuộc thành phố Ngọc Khê, tỉnh Vân Nam. Thị trấn nằm trong hẻm sông Gasa (đoạn thượng nguồn sông Hồng, tức sông Nguyên Giang) bên chân phía Đông núi Ai Lao, cao khoảng 600 mét, thuộc khí hậu thung lũng nóng khô, mùa đông ấm như xuân, là vùng cốt lõi của văn hóa người Thái Hoa Yêu.
Chuyến đi chia làm hai phần. Trong thung lũng có các làng Thái Hoa Yêu, lấy phiên chợ Gasa, làng cổ Đại Tân Lang ở ngoại ô phía Nam và làng Đại Mộc Dục ở hạ lưu thị trấn Mạc Sa làm đại diện; có thể xem trang phục Thái Hoa Yêu, nhà mái đất, nhà sàn tre và ăn đồ nướng kiểu Thái. Trên núi là Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia núi Ai Lao; từ Gasa vượt núi có thể nối các điểm như trang viên thế gia Lũng Tây, thác Nam Ân, hẻm Thạch Môn, đường trà ngựa và rừng nguyên sinh Kim Sơn; mùa đông buổi sáng sớm còn có thể ngắm biển mây mặt trời mọc. Ở lưng chừng núi là trang trại cam Chử, căn cứ cam đường phèn của Chử Thời Kiện.
Thời điểm đẹp nhất là mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau; tháng Giêng âm lịch có Lễ hội phố hoa Thái Hoa Yêu. Tháng 5–10 là mùa mưa nóng ẩm, vùng núi nhiều sương mù và đường trơn, nhưng thác nước lúc này có lưu lượng lớn nhất.
Giao thông: từ Côn Minh đi huyện lỵ Ngọc Khê theo cao tốc Ngọc–Nguyên khoảng 2,5 giờ, sau đó đi Gasa khoảng 1,5 giờ. Thị trấn có bến xe khách, nhưng các điểm trên núi Ai Lao rải rác, nên tự lái hoặc thuê xe. Gợi ý 2–3 ngày: một ngày làng Thái Hoa Yêu và phiên chợ, một ngày vòng quanh núi Ai Lao (vé liên hợp hẻm Thạch Môn khoảng 40 nhân dân tệ).
Lưu ý: rừng nguyên sinh núi Ai Lao chỉ đi theo lối mòn mở cửa, tuyệt đối không tự ý vượt khu bảo tồn; vùng núi chênh lệch nhiệt độ lớn nên cần mang áo khoác; mùa mưa chú ý vắt và lũ quét.
Điểm tham quan nổi bật
- Thị trấn Gasa – Thị trấn người Dai hoa lưng bên sông Gasa, chợ phiên theo chu kỳ 5 ngày cùng trang phục và ẩm thực Dai hoa lưng là điểm nhấn lớn nhất.
- Làng Đại Tân Lang Viên – Làng cổ của người Dai hoa lưng ở phía Nam Gasa, nhà đất mái bằng ẩn trong rừng cau, xoài và tre. Du khách có thể xem múa hát và dệt thêu.
- Làng Đại Mộc Dục – Làng sinh thái của người Dai Hua Yao (Dai Nhã) bên bờ tây sông Hồng, có nhà đất mái bằng, ruộng vườn và phong cảnh sông nước đẹp; mức độ th…
- Thác Nam Ân – Thác nước tiêu biểu của núi Ai Lao, cao khoảng 100 m, đổ xuống từ đỉnh núi; có đài quan sát bên đường để ngắm từ xa.
- Trang viên thế tộc Lũng Tây – Trang viên thời Dân Quốc lưng chừng núi Ai Lao, các khoảng sân kết hợp kiến trúc Trung Hoa và Tây phương cùng lầu canh, phản ánh thăng trầm…
- Hẻm núi Thạch Môn – Khe suối trong rừng nguyên sinh núi Ai Lao, nước trong, thác nước và dây leo rêu phủ kín; đi bộ 2–3 giờ, là khu danh thắng 4A cấp quốc gia.
- Trà Mã Cổ Đạo núi Ai Lao – Đoạn đường mòn cổ được bảo tồn tốt trên đèo núi Ai Lao, lát đá xuyên qua rừng nguyên sinh, cho du khách trải nghiệm con đường của đoàn lạc…
- Rừng nguyên sinh Kim Sơn – Rừng nguyên sinh trên đèo Kim Sơn núi Ai Lao, độ cao khoảng 2300 m, rêu và cây cổ thụ phủ kín, là nơi sinh sống của vượn đen mào tây.
- Trang trại cam Chử – Cơ sở trồng cam đường phèn do Chử Thời Kiện lập nghiệp những năm cuối đời, hàng nghìn mẫu vườn cam trên sườn núi Ai Lao, mùa chín quả vàng…
- Công viên rừng quốc gia Ma Bàn Sơn – Công viên rừng quốc gia gần huyện lỵ Tân Bình, rừng rộng lá thường xanh nguyên sinh rậm rạp, là điểm lý tưởng để tránh nóng mùa hè, ngắm bi…
Ăn uống
- Gāsǎ Tāngguō Dàwáng (Cáosū Huángniú Tāngguō · cửa hàng Dǎiyuàn) – Cửa hàng chủ lực của lẩu bò vàng Cáosū, đoạt giải nhất Cuộc thi lẩu Gāsǎ năm 2024; bò vàng núi Ailao được nấu chung nhi…