Thổ lâu Phúc Kiến

Thổ lâu Phúc Kiến, di sản văn hóa thế giới, với tòa lâu tròn của người Khách Gia ở Vĩnh Định cùng Điền Loa Khanh “bốn món một canh” và cổ trấn Vân Thủy Dao ở Nam Tĩnh, là kỳ quan kiến trúc tiêu biểu nhất miền tây nam Phúc Kiến.

Thổ lâu Phúc Kiến phân bố ở vùng núi thành phố Long Nham (quận Vĩnh Định) và các huyện Nam Tĩnh, Hoa An thuộc thành phố Chương Châu, là những công trình đất nện quy mô lớn nơi người Khách Gia và người Mân Nam sống thành dòng họ. Có nhiều hình thái như lâu tròn, lâu vuông và Ngũ Phượng lâu, tòa lớn có thể ở vài trăm người. Năm 2008, 46 tòa thổ lâu thuộc “sáu cụm bốn lâu” đã được ghi danh vào Di sản văn hóa thế giới với tên gọi “Thổ lâu Phúc Kiến”.

Khu tham quan chính chia làm hai khu cách nhau khoảng 30–40 km. Khu Vĩnh Định (trấn Hồ Khanh, trấn Hạ Dương) có quần thể thổ lâu Hồng Khanh (Chấn Thành lâu, Khuê Tụ lâu, Phúc Dụ lâu), quần thể thổ lâu Cao Bắc (“vua thổ lâu” Thừa Khải lâu) và quần thể thổ lâu Sơ Khê. Khu Nam Tĩnh (trấn Thư Dương) có quần thể thổ lâu Điền Loa Khanh (“Tứ thái nhất canh”), Dụ Xương lâu, cổ trấn Vân Thủy Dao cùng Hòa Quý lâu và Hoài Viễn lâu. Quần thể thổ lâu Đại Địa ở Hoa An (Nhị Nghi lâu) khá xa, phù hợp cho chuyến đi sâu.

Vé bán riêng theo từng khu (giá tham khảo: cổ trấn Vân Thủy Dao khoảng 90 tệ, bao gồm Hòa Quý lâu và Hoài Viễn lâu; Điền Loa Khanh khoảng 100 tệ, bao gồm Dụ Xương lâu và thôn Tháp Hạ; Cao Bắc khoảng 50 tệ; Hồng Khanh và Sơ Khê bán vé riêng), theo thông báo chính thức của khu tham quan; vé thường đã bao gồm xe tham quan.

Bốn mùa đều thích hợp; mùa xuân (tháng 3–4) hoa cải, mùa thu (tháng 10–11) ruộng lúa vàng óng là lúc chụp ảnh đẹp nhất; mùa hè có mưa rào và sấm chớp, sau mưa núi có mây mù lượn lờ.

Di chuyển: Tự lái từ Hạ Môn mất khoảng 2,5–3 giờ; đường sắt cao tốc đến ga Long Nham và ga Nam Tĩnh, rồi đổi xe buýt tuyến trực tiếp của khu hoặc thuê xe. Giao thông công cộng giữa các thổ lâu rất ít, nên nên thuê xe hoặc tự lái.

Lịch trình gợi ý 2 ngày: Ngày đầu khu Nam Tĩnh (Điền Loa Khanh, Dụ Xương lâu, Vân Thủy Dao) và ở lại khách sạn thổ lâu; ngày sau khu Vĩnh Định (Hồng Khanh, Cao Bắc, Sơ Khê).

Ẩm thực có trà bột Khách Gia, gà muối, bánh khoai sọ, thịt kho dưa chua và dưa cải khô Vĩnh Định. Trong lâu vẫn có người dân sinh sống, khi tham quan xin đừng tự ý vào phòng riêng; khi mua đặc sản nên so sánh giá.

Điểm tham quan nổi bật

• Chấn Thành Lâu – Khu tham quan tulou phát triển nhất ở Vĩnh Định, có hàng chục tòa tulou dọc hai bên dòng suối; Chấn Thành Lâu được gọi là “hoàng tử tulou”…
• Thừa Khải Lâu – “Vua của tulou”: tòa tròn bốn vòng đồng tâm, từng có hơn 800 người cùng sinh sống, là hạt nhân của quần thể tulou Cao Bắc.
• Cụm thổ lâu Điền Loa Khanh – Một tòa vuông và bốn tòa tròn tạo thành “bốn món một canh”; nhìn từ đài quan sát trên núi là hình ảnh kinh điển nhất của tulou Phúc Kiến.
• Cổ trấn Vân Thủy Dao – Địa điểm quay phim “Vân Thủy Dao”: cây đa cổ bên suối, đường đá xưa, guồng nước và tulou soi bóng nhau, bao gồm cả Hòa Quý Lâu xây trên đầm…
• Cụm thổ lâu Sơ Khê – Làng thổ lâu nguyên sinh ẩn trong ruộng bậc thang trên núi, các tòa lầu dựa núi xếp so le, mức độ thương mại hóa thấp.
• Dụ Xương Lâu – Lâu tròn cổ xưa xây từ cuối thời Nguyên đầu thời Minh, các cột lệch nghiêng nhưng đứng vững hàng trăm năm, được gọi là “Đông Oai Tây Tà Lâu…
• Hoài Viễn Lâu – Một trong những lâu tròn hai vòng được bảo tồn tốt nhất, chính giữa lâu có học đường gia tộc Giản thị “Tư Thị Thất”.
• Nhị Nghi Lâu – Lâu tròn hai vòng quy mô lớn do người Mân Nam xây dựng, bố cục “đơn nguyên” độc đáo, bên trong còn nhiều tranh tường và tranh màu thời Than…
• Cụm thổ lâu Hà Khanh – Hơn chục lâu vuông và lâu tròn tập trung trong thung lũng ở trấn Thư Dương, Nam Tĩnh, nhìn từ trên cao giống chòm sao Bắc Đẩu, thuộc Di sản…
• Làng Tháp Hạ – Làng thổ lâu Khách Gia có dòng suối chảy xuyên qua, trước từ đường Đức Viễn Đường của họ Trương có hơn hai mươi cột cờ đá chạm rồng, nhiều…
• Thung lũng thổ lâu Nam Khê và Diễn Hương Lâu – Dọc theo sông Nam Khê ở Hồ Khanh có hàng chục thổ lâu trải dài hơn chục km, trong đó Diễn Hương Lâu là lâu tròn thời Thanh, thuộc Di sản Th…
• Chấn Phúc Lâu – Lâu tròn tinh xảo xây vào đầu thời Dân Quốc, dựa núi kề suối, chạm khắc gỗ bên trong đẹp, được ví là “Công chúa thổ lâu”, thuộc Di sản Thế…
• Hoàn Cực Lâu – Lâu tròn bốn tầng thời Khang Hi, năm 1918 tường lâu nứt trong động đất nhưng sau đó tự liền lại phần lớn, sân trong có tiếng vọng đặc biệt.
• Di Kinh Lâu – Thổ lâu vuông quy mô rất lớn ở trấn Cao Pha, bên trong có lâu lồng lâu, được xây trong nhiều thập niên, là một trong những thổ lâu vuông lớ…
• Thằng Vũ Lâu – Lâu tròn thời Thanh ở Lô Khê, Bình Hòa, bên trong có hơn sáu trăm chỗ chạm gỗ, đắp đất và vẽ màu, được ca ngợi là “cung điện nghệ thuật thổ…
• Làng cổ Trung Xuyên và biệt thự Hổ Báo – Làng cổ kiều hương nổi tiếng ở Hạ Dương, Vĩnh Định, quê hương Hồ Văn Hổ, biệt thự Hổ Báo kết hợp kiến trúc Trung–Tây có thể tham quan cùng…
• Làng Thạch Kiều và Thuận Dụ Lâu – Làng thổ lâu họ Trương bên bờ suối ở trấn Thư Dương, Nam Tĩnh, Thuận Dụ Lâu là một trong những lâu tròn một vòng lớn nhất còn lại, ít khách…

Ăn uống

• Quán ăn Hoàn Hưng Khách Gia (Huanxing Hakka) – Quán tầng một của khách sạn Hoàn Hưng cạnh cổng đông quần thể lầu đất Hồng Keng, làm món Khách Gia truyền thống, tiện ă…
• Quán ăn Tiểu Kiều Lưu Thủy (Xiaoqiao Liushui) – Quán ven suối ở làng Tháp Hạ đã mười năm, vừa ăn vừa ngắm cầu nhỏ và dòng suối; bánh khoai môn và măng xào được khen.
• Quán cơm Vĩnh Hưng – Quán ven suối cạnh cầu Tuyết Anh ở làng Tháp Hạ, ngồi cạnh cửa sổ nghe tiếng suối; măng tươi và cá suối theo mùa được k…

Lịch trình

• Tuyến kinh điển di sản thế giới Phúc Kiến 9 ngày – Từ Hạ Môn đi lên lầu đất, Tuyền Châu, Phúc Châu đến Vũ Di Sơn, một chuyến đi trọn các di sản thế giới chính của Phúc Ki…
• Hạ Môn, Cổ Lãng Dự và lầu đất Nam Tĩnh 4 ngày – Hai ngày ở đảo và phố cổ, thêm hai ngày ở lầu đất có qua đêm, tránh di chuyển đường dài trong ngày.
• Hạ Môn, Tuyền Châu, nhà đất Nam Tĩnh và Chương Châu: 7 ngày – Ba ngày nội đảo Hạ Môn, thêm một ngày Tuyền Châu, nghỉ một đêm ở nhà đất Nam Tĩnh, trên đường về ghé cổ thành Chương Ch…
• Làng cổ Khách Gia Mân Tây và thổ lâu Vĩnh Định 4 ngày – Từ Long Nham qua Cổ Điền, Bồi Điền, Quán Trãi sơn và thổ lâu Vĩnh Định, tuyến Khách Gia Mân Tây.
• Vòng tự lái xuyên Phúc Kiến 14 ngày – Từ Vũ Di Sơn đi về đông ra bờ biển, rồi xuống Phúc Châu, Bình Đàm, Mi Châu, Tuyền Châu, Hạ Môn, Đông Sơn và lầu đất, mộ…