Bogra

Trung tâm đô thị miền bắc Bangladesh. Từ khu di chỉ thành cổ Mahasthangarh ở phía bắc, có thể đi về trong ngày đến di sản thế giới tu viện Phật giáo Paharpur, quần thể tu viện Phật giáo lớn nhất phía nam Himalaya.

Bogra (tên chính thức viết là Bogura) nằm ở tây bắc Bangladesh, thuộc quận Rajshahi, bên bờ sông Karatoya. Đây là trung tâm giao thông và thương mại của miền bắc Bengal, cũng là nơi lý tưởng để tham quan các di tích lịch sử sơ kỳ của Bangladesh.

Cách phía bắc khoảng 13 km là Mahasthangarh, thành cổ được biết đến lâu đời nhất của Bangladesh, kinh đô cổ Pundravardhana. Thành được xây từ thế kỷ 3 TCN và tồn tại hơn một nghìn năm. Xung quanh rải rác các chùa Phật giáo như Gokul Mehdh, Vasu Vihar, Bihar Dhap và các nền móng, cùng các thánh tích Hồi giáo như lăng mộ Sultan Balkhi.

Cách tây bắc khoảng 70 km bằng xe là di tích tu viện Phật giáo Paharpur (Đại tu viện Somapura), di sản thế giới và là quần thể tu viện Phật giáo lớn nhất phía nam Himalaya. Điểm này thường đi cùng Halud Vihara và Jagaddal Mahavihara thành một chuyến đi trong ngày.

Trong thành phố có Bảo tàng Cung Nawab (cung Mohammad Ali). Phía nam, ở Sherpur, có thánh đường Kewa từ thời Mughal sơ kỳ và đền thờ Hindu Bhawanipur.

Khí hậu nhiệt đới gió mùa. Tháng 11–2 mát mẻ và khô ráo là thời điểm tốt nhất để tham quan di tích. Tháng 3–5 nóng gay gắt. Tháng 6–9 là mùa mưa, các khu di tích lầy lội.

Đi lại: từ Dhaka đi đường cao tốc qua cầu Jamuna khoảng 4–5 giờ. Cũng có tàu hỏa và chuyến bay nội địa đến gần Bogra (tùy lịch bay). Trong thành phố chủ yếu dùng xe ba bánh điện (CNG/easy bike) và xe thuê. Để đi tham quan Mahasthangarh có thể thuê xe ba bánh cả nửa ngày. Nên lưu lại 2 ngày: một ngày quanh Mahasthangarh, một ngày Paharpur.

Đặc sản Bogra là sữa chua ngọt (mishti doi) và bánh vừng Mahasthangarh (kotkoti).

Bangladesh chủ yếu theo đạo Hồi. Khi vào thánh đường và lăng mộ cần mặc áo dài tay và quần dài, cởi giày. Các di tích và bảo tàng thường nghỉ vào Chủ nhật và mở cửa buổi chiều thứ Hai. Thời gian có thể thay đổi trong tháng Ramadan và các ngày lễ.

Điểm tham quan nổi bật

• Mahasthangarh – Di chỉ đô thị cổ nhất Bangladesh, từng là kinh đô Pundranagara thời cổ. Khu thành lũy có tường gạch bao quanh đã tồn tại hơn một nghìn năm.
• Gokul Medh – Một đài cao xếp từ 172 ô gạch chồng lên nhau, tương truyền là phòng cưới của Behula và Lakhindar.
• Somapura Mahavihara (Paharpur) – Di sản thế giới do vương triều Pala xây dựng vào thế kỷ 8, là di chỉ tu viện Phật giáo lớn nhất phía nam dãy Himalaya.
• Mahasthan Archaeological Museum – Bảo tàng nằm sát phía Bắc cổ thành, trưng bày đất nung, chạm đá, tiền xu và bia khắc được khai quật ở Mahasthangarh.
• Govinda Bhita – Di chỉ đền thờ Ấn giáo ngoài cổng bắc cổ thành, bên khúc quanh sông Karatoya, đối diện với bảo tàng qua một con đường.
• Mazar of Shah Sultan Balkhi Mahisawar – Mộ thánh Sufi trên gò đất ở góc Đông Nam cổ thành Mahasthangarh, là một trong những điểm hành hương đông khách nhất phía Bắc Bangladesh.
• Vasu Vihara – Hai ngôi chùa Phật và một điện thờ ở làng quê phía Tây Mahasthangarh. Có thể đây là tăng viện Bạt Thủy Bà được Huyền Trang ghi chép.
• Bihar Dhap – Gò đất ở làng Bihar, phía Bắc Mahasthangarh, nơi có tu viện Phật giáo thời Pala. Đây là một điểm khảo cổ ít người biết đến giữa cánh đồng.
• Mohammed Ali Palace Museum – Dinh thự thời thuộc địa của gia tộc Nawab Bogra ở trung tâm thành phố, nay là bảo tàng và công viên, trưng bày đồ nội thất cũ và tượng sáp.
• Kherua Mosque – Thánh đường ba vòm gạch xây năm 1582, một trong những thánh đường thời Mughal còn sót lại sớm nhất ở Bengal.
• Bhabanipur Shaktipith – Một trong 51 thánh địa Shakti của Ấn giáo, đền nữ thần Bhabani ở vùng quê phía Nam Shérpur, là điểm hành hương quan trọng của người Ấn giáo…
• Jogir Bhaban – Tu viện của các yogi phái Nath ở vùng quê huyện Kahaloo, còn lại vài miếu nhỏ bằng gạch với mặt ngoài có hoa văn đất nung tinh xảo.
• Halud Vihara – Gò chùa Phật thế kỷ 8-9 cách Paharpur khoảng 11 km về phía Nam, có thể tham quan cùng ngày với đại tự Somapura.
• Jagaddala Mahavihara – Di chỉ đại tự Phật giáo cuối thời Pala, từng là một trong những trung tâm dịch kinh điển Phật giáo sang tiếng Tạng.

Ăn uống

• Akboria Grand Hotel – Quán trăm năm tuổi, đổi tên từ năm 1911 đến nay, được gọi là “niềm tự hào của Bogra”, có bữa sáng Bangladesh giá rẻ, bò…
• Asia Sweets – Thương hiệu hàng đầu của thị trường sữa chua Bogra, tiệm đồ ngọt lâu năm bên bùng binh Sathmatha, thường bán hết trước…
• Shyamoly Hotel and Restaurant – Quán ăn lâu đời gần Thánh đường Trung tâm trong khu Sathmatha, nổi tiếng với các món cá và cà ri thịt cừu, giá phải chă…