Aksum

Cố đô của vương quốc Aksum, nơi có các bia đá khổng lồ và lăng mộ ngầm của các vua; nhà thờ Thánh Mẫu Sion được cho là giữ Hòm Giao Ước; quanh đó có đền Yeha và tu viện trên vách đá.

Aksum nằm ở tỉnh Tigray, cực bắc Ethiopia, độ cao khoảng 2.100 m, gần biên giới Eritrea. Từ thế kỷ 1 đến thế kỷ 8 CN, đây là kinh đô của vương quốc Aksum, kiểm soát thương mại Biển Đỏ và tự đúc tiền; vào thế kỷ 4, vua Ezana cải theo Kitô giáo, khiến Ethiopia trở thành một trong những quốc gia Kitô giáo sớm nhất. Di chỉ khảo cổ được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 1980. Thời điểm đẹp nhất là mùa khô từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, ban ngày ấm, sáng tối mát; từ tháng 6 đến tháng 9 là mùa mưa. Vào lễ Đức Mẹ Zion ngày 30 tháng 11 và lễ Hiển Linh tháng 1, các tín đồ hành hương đổ về rất đông, cần đặt chỗ ở trước. Tham quan chia thành ba khu. Ở phía bắc thành, công viên Bia Đá Phía Bắc (bia khổng lồ, lăng mộ ngầm, bảo tàng khảo cổ) và quần thể nhà thờ Thánh Mẫu Maria Zion có thể đi bộ tới. Quanh thành có bể tắm Nữ hoàng Sheba, khắc đá Ezana, lăng vua Kaleb, cung điện Dungur, cánh đồng bia đá Gudit, lăng vua Bazen và tu viện Abba Pantaleon, có thể đi xe ba bánh để nối các điểm. Bên ngoài có thể đi một ngày đến đền Yeha, Adwa và tu viện Abba Garima, cùng tu viện Debre Damo chỉ dành cho nam giới, phải leo lên bằng dây thừng. Di chuyển: sân bay Aksum có chuyến bay của Ethiopian Airlines đi và đến Addis Ababa, Lalibela và Gondar; đường bộ từ Mekele khoảng 4–5 giờ. Gợi ý lưu lại 2 ngày: một ngày tham quan di chỉ trong thành, một ngày đi Yeha và Debre Damo. Lưu ý: Tigray từng xảy ra xung đột vũ trang năm 2020–2022, tình hình vẫn đang phục hồi; chuyến bay, đường sá và việc mở cửa các điểm tham quan có thể thay đổi. Trước khi đi, nhất định kiểm tra cảnh báo an ninh mới nhất của Bộ Ngoại giao Trung Quốc và Đại sứ quán Trung Quốc tại Ethiopia, và thuê hướng dẫn viên có chứng chỉ. Khi vào nhà thờ phải cởi giày; phụ nữ mặc váy dài và trùm khăn đầu; một số tu viện chỉ dành cho nam giới.

Điểm tham quan nổi bật

• Các bia đá Aksum – Kinh đô của vương quốc Aksum cổ đại, rừng bia đá granite khổng lồ; truyền thuyết cho rằng Hòm Giao Ước được cất giữ tại Nhà thờ Đức Mẹ Mari…
• Nhà thờ Đức Mẹ Maria Zion – Nhà thờ thiêng liêng nhất của Giáo hội Chính thống giáo Ethiopia, truyền thuyết cho rằng có Hòm Giao Ước; hai nhà thờ cũ mới và nhà nguyện…
• Bia đá vua Ezana – Tấm bia khổng lồ duy nhất trong Công viên Bia đá phía Bắc chưa từng đổ, cao khoảng 21 mét, chạm chín tầng “cửa sổ lầu”.
• Bảo tàng Khảo cổ Aksum – Bảo tàng nhỏ ở lối vào Công viên Bia đá phía Bắc, trưng bày tiền xu, gốm sứ và bia khắc của vương quốc Aksum.
• Lăng mộ Cửa Giả – Lăng mộ hoàng gia Aksum dưới lòng đất Công viên Bia đá; cửa giả chạm khắc trên đá và phòng mộ bằng granit còn nguyên vẹn.
• Bia đá Ezana – Bia tưởng niệm vua Ezana thế kỷ 4, khắc ba loại chữ Ge'ez, Sabaean và Hy Lạp, chứng kiến sự du nhập của Kitô giáo.
• Mai Shum – Bể chứa nước cổ đào trong đá, tương truyền là nơi tắm của Nữ hoàng Sheba, đến nay vẫn cung cấp nước cho cư dân.
• Lăng mộ vua Kaleb và Gebre Meskel – Lăng mộ dưới lòng đất của cha con vua thế kỷ 6 trên đồi phía bắc thành phố, đá được cắt chính xác mà không cần vữa.
• Dungur – Di tích dinh thự quý tộc Aksum cách khoảng 1,5 km về phía tây thành phố, dân địa phương gọi là cung điện Nữ hoàng Sheba, còn giữ bố cục phò…
• Cánh đồng bia đá Gudit – Khu mộ với các bia đá sơ khai rải rác trên cánh đồng đối diện Dungur, thô mộc hơn Công viên Bia đá phía Bắc.
• Lăng mộ vua Bazen – Mộ bậc thang đục trong khối đá nguyên, tương truyền là lăng của vua Bazen, người sống cùng thời Chúa Giê-su.
• Tu viện Abba Pentalewon – Tu viện cổ trên đỉnh đồi phía đông bắc thành phố, do một trong “Chín Thánh” thành lập, có thể nhìn bao quát toàn thành Aksum.
• Sư tử cái Gobedra – Phù điêu sư tử cái thời Aksum trên vách đá khu mỏ đá phía tây thành phố; gần đó còn thấy dấu vết khai thác các bia đá khổng lồ.
• Chợ Aksum – Chợ truyền thống ở trung tâm thành phố, bán gia vị, ngũ cốc, giỏ mây thủ công và đồ thờ cúng; đông nhất vào thứ Bảy.
• Đền Yeha – Đền đá xây từ khoảng thế kỷ 7 TCN, là công trình cổ nhất Ethiopia, bên cạnh có di chỉ cung điện Gra't Be'ale Gebri.
• Tu viện Debre Damo – Tu viện xây trên núi đỉnh bằng từ thế kỷ 6, phải leo vách đá cao 15 m bằng dây da; chỉ cho phép nam giới vào.
• Tu viện Abba Garima – Tu viện cổ gần Adwa, cất giữ sách Phúc Âm được cho là một trong những bản có minh họa Kitô giáo cổ nhất thế giới.
• Adwa – Nơi diễn ra trận Adwa năm 1896, Ethiopia đánh bại Ý; bên ngoài thị trấn là dãy đỉnh núi lửa răng cưa rất dễ nhận biết.

Ăn uống

• Kuda Juice Pizzeria – Quán nhỏ bình dân được đánh giá cao nhất ở Axum, pizza, burger và nước ép tươi được ưa chuộng, có sân vườn nhiều cây xa…
• Nhà hàng Văn hóa Truyền thống AB – Nhà hàng ca múa truyền thống trên đường Ezana, buổi tối có biểu diễn trên sân khấu, nổi tiếng với thịt xào và thịt cừu…
• Nhà hàng Văn hóa Truyền thống Antica Special – Nhà hàng truyền thống gần công viên Tượng đài Obelisk, đi bộ được từ đường chính, buổi tối có âm nhạc và múa địa phương…