Aosta

“Rome của dãy Alps”: Cổng vòm Augustus và nhà hát La Mã vẫn còn nguyên, thung lũng có nhiều lâu đài, phía nam thông tới Vườn quốc gia Gran Paradiso, bốn bề bao quanh bởi các đỉnh Alps cao.

Aosta là thủ phủ của vùng tự trị Valle d'Aosta ở góc tây bắc nước Ý, nằm giữa thung lũng sông Dora Baltea, xung quanh được bao bọc bởi Mont Blanc, Matterhorn, Monte Rosa và Gran Paradiso. Năm 25 TCN, người La Mã lập thành phố tại đây với tên “Augusta Praetoria”. Trong thành phố vẫn còn Cổng vòm Augustus, Cổng Praetoria, nhà hát La Mã và hành lang ngầm, nên thành phố được gọi là “Rome của dãy Alps”. Vùng này dùng tiếng Ý và tiếng Pháp, nhiều địa danh là tiếng Pháp.

Chuyến tham quan có thể chia thành bốn khu vực:

① Phố cổ Aosta: di tích La Mã, nhà thờ Sant'Orso với hành lang tu viện, nhà thờ chính tòa và quảng trường Chanoux. Đi bộ một ngày là xong.

② Tuyến lâu đài thung lũng chính: dọc sông về phía đông có lâu đài Fénis, Issogne, Verrès và pháo đài Bard; về phía tây có lâu đài Sarre, Saint-Pierre, Aymavilles. Đây là cách chơi đặc sắc nhất ở đây.

③ Vườn quốc gia Gran Paradiso: phía nam là thung lũng Cogne, với thị trấn Cogne, thác Lillaz và Valnontey. Mùa hè có thể đi bộ đường dài, ngắm dê núi (ibex) và sơn dương (chamois).

④ Núi cao và suối nước nóng: cáp treo từ phía nam lên khu trượt tuyết Pila, đi về phía bắc tới đèo Great St. Bernard, về phía tây tới suối nước nóng lộ thiên Pré-Saint-Didier, còn thung lũng Gressoney ở phía đông thuộc khu trượt tuyết Monte Rosa.

Cáp treo lên Mont Blanc cùng Courmayeur và Cervinia được giới thiệu ở mục Chamonix và Zermatt.

Thời điểm đẹp nhất: tháng 6–9 để đi bộ và tham quan lâu đài, tháng 7–8 các đường mòn núi cao và đèo đều mở cửa; tháng 12 – tháng 4 là mùa trượt tuyết; ngày 30–31 tháng 1 có chợ thủ công mộc Sant'Orso truyền thống nghìn năm tuổi. Di chuyển: từ Turin hoặc Milan đi tàu hỏa khoảng 2–2,5 giờ (thường phải đổi tàu ở Ivrea hoặc Chivasso), tự lái thì đi theo cao tốc A5; từ Chamonix qua đường hầm Mont Blanc khoảng 40 phút. Nhiều lâu đài phải tham quan theo hướng dẫn viên, một số đóng cửa vào thứ Hai, mùa hè nên đặt chỗ trước trên trang web chính thức của vùng. Nên lưu lại 2–4 ngày, tự lái là tiện nhất.

Điểm tham quan nổi bật

• Nhà hát La Mã Aosta – Mặt nam của nhà hát La Mã cao khoảng 22 m vươn lên, phía sau là núi tuyết, là di tích La Mã cổ tiêu biểu nhất của Aosta.
• Nhà thờ Sant'Orso – Quần thể tu viện nổi tiếng với đầu cột hành lang kiểu Romanesque thế kỷ 12 và tranh tường kiểu Ottonian thế kỷ 11, là tinh hoa nghệ thuật t…
• Lâu đài Fénis – Lâu đài trung đại đẹp nhất thung lũng Aosta, nhiều lớp tường thành và tháp bao quanh, sân trong vẽ đầy tranh tường Gothic thế kỷ 14–15.
• Pháo đài Bard – Pháo đài khổng lồ thế kỷ 19 canh giữ cửa vào thung lũng Aosta, nay là Bảo tàng Alps và trung tâm triển lãm, có thể đi thang máy nghiêng lên…
• Vườn quốc gia Gran Paradiso – Cửa ngõ thị trấn của vườn quốc gia đầu tiên của Ý, với đồng cỏ, băng hà và dê núi tạo nên cảnh quan Alps thuần khiết nhất.
• Khải hoàn môn Augustus – Khải hoàn môn xây năm 25 TCN để kỷ niệm việc La Mã chinh phục bộ tộc Salassi, đứng giữa bùng binh ở cửa đông khu phố cổ.
• Cổng Praetoria – Cổng thành La Mã kép còn nguyên vẹn, ba vòm song song và có sân nhỏ ở giữa hai lớp cổng. Đây là cổng đông của khu phố cổ Aosta.
• Nhà thờ chính tòa Aosta – Đằng sau mặt tiền tân cổ điển là kết cấu Roman và Gothic. Gác mái lưu giữ tranh tường phong cách Ottone thế kỷ 11, kho báu có nhiều hiện vậ…
• Cryptoporticus Aosta – Hành lang nửa ngầm hình chữ U dưới quảng trường La Mã, lối đi sâu và mát. Đây là di tích hiếm hoi của cấu trúc ngầm đô thị La Mã.
• Bảo tàng Khảo cổ học Vùng – Bảo tàng khảo cổ vùng đặt trong doanh trại cũ, trưng bày hiện vật từ thời tiền sử đến La Mã. Dưới lòng đất có thể thấy nền móng tháp cổng t…
• Quảng trường Émile Chanoux – Quảng trường trung tâm khu phố cổ Aosta, trước mặt tòa thị chính tân cổ điển là hàng loạt quán cà phê. Đây là điểm bắt đầu để dạo phố cổ và…
• Khu cự thạch Saint-Martin-de-Corléans – Di chỉ tế lễ thời tiền sử quan trọng của châu Âu, với tượng đá hình người, mộ đá và rãnh cày được bảo tồn tại chỗ, cho thấy nền văn minh Al…
• Lâu đài Hoàng gia Sarre – Hành cung săn bắn của vua Savoia, tường đầy sừng dê núi và sơn dương. Đây là minh chứng cho lịch sử khu săn bắn hoàng gia Gran Paradiso.
• Lâu đài Saint-Pierre – Lâu đài như cổ tích trên mỏm đá, nhiều tháp nhọn, là cảnh nổi bật nhất nhìn từ đường chính của thung lũng.
• Lâu đài Issogne – Dinh thự quý tộc phong cách Phục Hưng, nổi tiếng với đài phun hình quả lựu bằng sắt giữa sân và tranh tường miêu tả cuộc sống thị thành.
• Lâu đài Verrès – Pháo đài quân sự hình khối lập phương đứng trên mỏm đá. Công trình đá khổng lồ thế kỷ 14 có khí thế hùng vĩ.
• Lâu đài Gamba – Biệt thự lâu đài đầu thế kỷ 20, nay là bảo tàng nghệ thuật đương đại vùng Aosta. Khu vườn có thể nhìn xa ra thung lũng.
• Lâu đài Savoia – Hành cung mùa hè phong cách tân Gothic xây cho hoàng hậu Margherita ở thung lũng Gressoney. Năm tháp nhọn như lâu đài cổ tích, hòa cùng vườ…
• Lâu đài Aymavilles – Lâu đài bốn góc có tháp tròn, đứng trên vườn nho. Sau khi trùng tu, lâu đài mở cửa làm bảo tàng trưng bày bộ sưu tập của Học viện Saint-Ans…
• Pont d'Aël – Cầu máng La Mã bắc qua hẻm núi sâu, cao khoảng 56 m. Du khách có thể đi vào lối đi có mái bên trong cầu, dưới chân là dòng sông chảy xiết.
• Thác Lillaz – Thác ba tầng gần Cogne, chênh cao khoảng 150 m, đi bộ từ làng Lillaz là đến. Đây là tuyến đi bộ kinh điển nhẹ nhàng nhất vùng Gran Paradiso.
• Vườn thực vật núi cao Paradisia – Ngôi làng nhỏ dưới chân dãy đỉnh Gran Paradiso và vườn thực vật núi cao, nơi tập hợp hàng nghìn loài hoa núi Alps. Đây cũng là điểm xuất ph…
• Pila – Khu trượt tuyết và nghỉ dưỡng núi đi cáp treo thẳng từ trung tâm Aosta. Đường trượt bao quanh, có thể ngắm núi Mont Blanc và Matterhorn.
• Đèo Grand-Saint-Bernard – Đèo cổ cao 2469 m qua dãy Alps, tu viện hành hương nghìn năm và chó cứu hộ St. Bernard là những truyền thuyết nổi tiếng ở đây.
• Suối nước nóng Pré-Saint-Didier – Suối nước nóng lịch sử dưới chân núi Mont Blanc. Bể nước nóng ngoài trời đối diện núi tuyết là nơi thư giãn được yêu thích nhất vùng Aosta.
• Gressoney – Monterosa Ski – Thung lũng người Walser dưới chân đỉnh Rosa, làng nhà gỗ đá nối với khu trượt tuyết liên kết lớn. Có thể đi cáp treo lên trên 3000 m.
• Cầu La Mã Pont-Saint-Martin – Cầu La Mã từ thế kỷ 1 TCN với một nhịp đá duy nhất dài khoảng 31 m, là một trong những cây cầu vòm nhịp lớn được bảo tồn tốt nhất từ thời L…
• Đường La Mã Donnas – Một đoạn Đường Consular La Mã dài khoảng 220 m được đục thẳng vào vách núi, còn giữ vết bánh xe, cổng vòm đục từ nguyên khối đá và cột mốc…
• Công viên thiên nhiên Mont Avic – Công viên thiên nhiên đầu tiên của Thung lũng Aosta, có rừng thông núi, đầm lầy than bùn và hàng chục hồ núi cao; ít khách và còn hoang sơ.
• Hồ Place-Moulin – Hồ chứa núi cao màu xanh ngọc bích ở cuối Thung lũng Valpelline, có lối đi bộ ven hồ bằng phẳng dẫn tới nhà nghỉ dưới chân sông băng.

Ăn uống

• Osteria da Nando – Quán gia đình lâu đời khai trương năm 1957, Michelin khuyến nghị, nổi tiếng với fonduta phô mai Fontina, lẩu thịt bò Bo…
• Paolo Griffa al Caffè Nazionale – Nhà hàng một sao Michelin trong quán cà phê lịch sử bên quảng trường Chanoux chính, nơi đầu bếp trẻ thể hiện nguyên liệ…
• Trattoria Praetoria – Quán nhỏ tường đá, sàn gỗ nằm cạnh Cổng Pretoria và nhà hát La Mã, nổi bật với phô mai và thịt muối địa phương cùng các…
• Osteria La Vache Folle – Quán nhỏ nổi tiếng với thịt bò địa phương, bò bít tết phủ phô mai xanh nướng và set menu cố định được ưa chuộng; số chỗ…
• Osteria dell'Oca – Quán ăn ba tầng tường đá trong tiểu quảng trường Bạch Mã của khu phố cổ, nổi tiếng với món ngỗng và bò hầm ăn kèm bột n…
• La Rotonda – Quán pizza lâu đời, giá bình dân; cốt lết chiên khẩu phần cực lớn là món chủ lực, được người địa phương thường xuyên gh…

Lịch trình

• Tinh hoa vòng quanh Mont Blanc đi bộ 7 ngày – Ở khách sạn đi đoạn tinh hoa của vòng Tour du Mont Blanc, xe buýt nối ba nước Pháp, Ý và Thụy Sĩ.