Vườn quốc gia Altyn-Emel

Vườn quốc gia hoang dã bên sông Ili, có cồn cát “biết hát”, núi Aktau nhiều màu và mộ cổ người Saka. Đây là tuyến xe địa hình hai ngày kinh điển xuất phát từ Almaty.

Vườn quốc gia Altyn-Emel nằm ở tỉnh Jetysu, Kazakhstan, kẹp giữa hồ chứa Kapchagay trên sông Ili và phần phía tây dãy Dzhungar Alatau. Diện tích khoảng 4600 km², đây là một trong những khu bảo tồn thiên nhiên lớn nhất Kazakhstan. Cổng vào và trạm quản lý đặt ở làng Basshi, cách Almaty khoảng 250 km (khoảng 4–5 giờ đi xe).

Các điểm tham quan nằm rải rác trong sa mạc. Phía tây nam là cồn cát hát cao khoảng 120–150 m, dài khoảng 1,5 km; khi trời khô và có gió, cát trượt xuống tạo ra tiếng ầm trầm thấp. Phía đông là núi Aktau (“núi Mặt Trăng”) với các vệt trắng, đỏ, cam do mưa xói mòn tạo thành, nơi có thể thấy địa tầng biển cổ và hóa thạch. Giữa hai nơi này là núi Katutau hình thành từ dung nham núi lửa và ốc đảo Kosbastau có suối nước nóng, rừng dương và “cây liễu 700 năm”. Phía nam, bên bờ sông Ili, là khu mộ cổ của quý tộc người Saka ở Besshatyr. Trong vườn còn thả nuôi hơn 2000 con lừa hoang Trung Á (kulan), linh dương cổ bướu và ngựa Przewalski.

Cách tham quan: vào vườn phải mua vé và xin giấy phép tại trạm quản lý ở làng Basshi (thu phí theo tuyến tham quan). Trong vườn toàn đường đá dăm và cấm tự ý đi lạc. Cách phổ biến nhất là thuê xe địa hình hoặc đi tour hai ngày từ Almaty. Ngày đầu xem cồn cát hát và Besshatyr, đêm nghỉ ở homestay làng Basshi hoặc phòng trạm kiểm lâm trong vườn. Ngày thứ hai đi tuyến Katutau – Aktau, quãng đường một chiều hơn 100 km đường đất. Mùa đẹp nhất là tháng 4–6 và tháng 9–10. Tháng 7–8 ban ngày sa mạc thường trên 40°C, nên leo cồn cát vào sáng sớm hoặc chiều tối. Mùa đông một số tuyến đóng cửa. Trong vườn hầu như không có dịch vụ tiếp tế và sóng điện thoại, cần mang đủ nước, thức ăn và kem chống nắng. Trên đường đi, bên hồ chứa Kapchagay có thể xem tranh khắc đá Phật giáo Tamgaly-Tas.

Điểm tham quan nổi bật

• Đồi cát biết hát – Đụn cát hình lưỡi liềm khổng lồ cô lập giữa sa mạc thung lũng Ili, cao khoảng 150 m, khi khô ráo cát trượt xuống sẽ phát ra tiếng gầm trầm.
• Dãy núi Aktau – Những dãy đồi đất sét đan xen trắng, đỏ, cam, được gọi là “núi Mặt Trăng”, trong các hẻm núi có địa tầng biển cổ và hóa thạch.
• Núi Katutau – Dãy núi đá kỳ lạ màu đen đỏ do dung nham núi lửa cổ đông đặc lại, các cột đá và vân dung nham có hình dạng kỳ quái.
• Mộ gò Besshatyr – Khu mộ quý tộc Saka bên sông Ili từ thế kỷ 8–3 TCN, có 31 gò đá khổng lồ, gò cao nhất khoảng 17 m.
• Bia đá Oshaktas – Nhóm cột đá cổ dựng thẳng trên đồng hoang gần Besshatyr, truyền thuyết cho rằng đó là “bếp” của người du mục cổ.
• Ốc đảo Kosbastau – Ốc đảo suối giữa hoang mạc, có rừng hồ dương với suối khoáng nóng radon và cây liễu cổ khoảng 700 năm; là điểm nghỉ đêm của tuyến hai ngày.
• Làng Basshi – Làng cửa ngõ của Altyn-Emel, văn phòng quản lý công viên, bảo tàng tự nhiên nhỏ và nhà nghỉ gia đình tập trung ở đây.
• Tranh khắc đá Tamgaly-Tas – Hình Phật lớn và kinh chữ Tạng Lục tự khắc trên vách đá bên sông Ili, là điểm dừng kinh điển trên đường từ Almaty đến công viên quốc gia.

Lịch trình

• Vòng Đông Nam Almaty: hẻm núi cồn cát và hồ trên núi cao 8 ngày – Vòng quanh Almaty qua Cồn cát Hát, hẻm núi Charyn và cụm hồ Kolsai, là tuyến tự lái cổ điển nhất vùng đông nam.