โพนสะหวันและทุ่งไหหิน
ทุ่งสูงที่มีหินทรงกระบอกขนาดยักษ์ของยุคก่อนประวัติศาสตร์นับพันชิ้นกระจัดกระจาย มีแหล่งมรดกโลกโพนสะหวันและทุ่งไหหินพร้อมร่องรอยสงครามลับในช่วงสงครามเวียดนาม เป็นการเดินทางสู่ประวัติศาสตร์ของลาวตะวันออกเฉียงเหนือ
โพนสะหวันเป็นเมืองหลวงของแขวงเชียงขวางในลาวตะวันออกเฉียงเหนือ ตั้งอยู่บนที่ราบสูงเชียงขวางที่ระดับความสูงราว 1,100 เมตร บนทุ่งหญ้าและเนินเขานอกเมืองมีหินทรงกระบอกยักษ์จากยุคก่อนประวัติศาสตร์กระจายอยู่หลายพันชิ้น ในปี 2019 แหล่งนี้ได้รับขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมในชื่อ "แหล่งหินทรงกระบอกทุ่งไหหิน" นอกจากนี้ยังเป็นสมรภูมิหลักของ "สงครามลับ" ในช่วงสงครามเวียดนาม หลุมระเบิดและอาวุธที่ยังไม่ระเบิดยังคงปรากฏให้เห็นจนถึงทุกวันนี้ จึงเป็นจุดหมายที่รวมทั้งโบราณคดีและประวัติศาสตร์สงคราม
จุดเด่นหลักคือ แหล่งที่ 1 ซึ่งใหญ่ที่สุดและอยู่ใกล้เมืองที่สุด แหล่งที่ 2 และ 3 อยู่ทางทิศใต้ มักเที่ยวรวมกับหมู่บ้านช้อนกระสุนและซากรถถังโซเวียตได้ในทริปเดียว ทางตะวันออกเฉียงใต้มีเมืองโบราณมุนขุน ซึ่งมีผนังวัดพระเปียะที่พังทลายและพระธาตุโพนทาน ในตัวเมืองมีศูนย์ข้อมูลระเบิดที่ยังไม่ระเบิด MAG และศูนย์ผู้รอดชีวิต QLA ที่เล่าเรื่องการทิ้งระเบิดและการเก็บกู้ระเบิด ห่างไปทางตะวันออกเฉียงเหนือราว 55 กิโลเมตรคือถ้ำทัมปิ ซึ่งเป็นที่ระลึกถึงสงคราม นอกจากนี้ยังมีฟาร์มไหมอินทรีย์และตลาดชาวม้ง ให้เที่ยวชมได้
การเดินทาง: จากเวียงจันทน์ขึ้นเครื่องบินประมาณ 40 นาที หรือจากหลวงพระบางและวังเวียงโดยรถโดยสารทางไกลประมาณ 7 ถึง 8 ชั่วโมง ในเมืองเดินเที่ยวได้ ส่วนแหล่งโบราณสถานต้องเหมารถ ไปกับทัวร์ หรือเช่ามอเตอร์ไซค์ แนะนำให้พัก 2 วัน
ข้อควรระวัง: ในแหล่งโบราณสถานให้เดินเฉพาะเส้นทางระหว่างก้อนหินที่มีเครื่องหมายเก็บกู้ระเบิดเท่านั้น ห้ามสัมผัสวัตถุโลหะเด็ดขาด เดือนตุลาคมถึงมีนาคมแห้งและเย็นสบาย แต่ฤดูหนาวเช้าและเย็นหนาวมาก ฤดูฝนบริเวณแหล่งโบราณสถานจะเป็นโคลน
สถานที่เด่น
- ทุ่งไหหิน – แหล่งไหหินที่ใหญ่ที่สุด บนเนินหญ้ามีไหหินยุคก่อนประวัติศาสตร์กว่า 300 ใบกระจัดกระจาย ‘ไหราชา’ ที่ใหญ่ที่สุดสูงประมาณ 2.5 เมตร
- ทุ่งไหหินแหล่งที่ 2 – กลุ่มไหหินบนเนินเขาเล็กสองลูก มีต้นไม้และไหหินสลับกันไป บรรยากาศสงบกว่าแหล่งที่ 1
- ทุ่งไหหิน จุดที่ 3 – แหล่งโถหินที่ต้องเดินผ่านทุ่งนาและลำธารจึงจะถึง ภาพทุ่งนาและโถหินกว่าร้อยใบประกอบเป็นภาพที่มีบรรยากาศมากที่สุด
- ศูนย์ข้อมูลระเบิดตกค้าง MAG – ศูนย์นิทรรศการขององค์กรเก็บกู้ระเบิดนานาชาติ MAG เล่าเรื่องการทิ้งระเบิดลาวในช่วง “สงครามลับ” และงานเก็บกู้ระเบิดในปัจจุบัน
- เมืองคูน – อดีตราชธานีอาณาจักรเชียงขวางของชาวพวน ซากวัดเพียะที่รอดจากสงครามและธาตุฟุนจากศตวรรษที่ 16 เล่าถึงอดีตที่ถูกทำลายจากการทิ้งระเบิด
- ถ้ำพิว – ถ้ำที่ชาวบ้านหลบภัยในปี 1968 แล้วถูกจรวดโจมตี ทำให้มีผู้เสียชีวิตกว่าสามร้อยคน เป็นอนุสรณ์สถานที่เศร้าสร้อยที่สุดของ “สงครามลับ”
- ตลาดโพนสะหวัน – ตลาดรวมที่ชาวม้งและชาวพวนมาจับจ่าย มีของป่า ผ้าปักม้ง ผักป่า และอาหารว่างประจำวัน
- บ้านนาเพีย – ชาวบ้านหลอมอลูมิเนียมจากซากระเบิดสงครามมาหล่อเป็นช้อนและกำไล สะท้อนภูมิปัญญาการอยู่รอดท่ามกลางซากสงคราม
- ฟาร์มไหมออร์แกนิกมัลเบอร์รีส์ – ฟาร์มเลี้ยงไหมของบริษัทผ้าไหมลาวที่ค้าขายอย่างเป็นธรรม เข้าชมฟรีเพื่อดูสวนหม่อน การเลี้ยงไหม การสาวไหม และการย้อมสีจากธรรมชาติ
- แหล่งตัดหินไหภูเข็ง – เหมืองหินบนเขาที่ใช้ขุดโถหิน มีโถที่ยังทำไม่เสร็จและโถร้างวางอยู่ และยังมีอุโมงค์ลับสมัยสงครามกับจุดชมวิว
ร้านอาหาร
- ร้านบอมบีส์ – ร้านอาหารลาวตามบ้านที่ครอบครัวดูแล ภายในจัดแสดงของที่ระลึกจากสงครามลับและทุ่งไหหิน (Plain of Jars) ชมสารคดีและถามเส้นทา…
- ร้านซิมมาลี – ร้านอาหารลาวราคาย่อมเยาบนถนนสายหลักของโพนสะหวัน ริมทางหลวงหมายเลข 7 ก๋วยเตี๋ยวเส้นข้าวปริมาณมากราคาถูก ทั้งคนท้องถิ่นแล…
เส้นทางท่องเที่ยว
- หลวงพระบางผ่านทุ่งไหหินถึงวังเวียง 5 วัน – ข้ามภูเขาไปโพนสวรรค์ชมแหล่งโบราณคดีทุ่งไหหินและร่องรอยสงคราม แล้วลงใต้ทางบกไปวังเวียง ปิดท้ายที่เวียงจันทน์